Μετανιώνω που δεν πρόλαβα να γνωρίσω τον Μίσσιο όσο ακόμα ζούσε
Η ιστορικός, Αννα Μαρία Δρουμπούκη |
ΜΑΡΙΟΣ ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ
ΣΕΛΙΔΕΣ ΤΗΣ ΤΕΤΑΡΤΗΣ...
Επιμέλεια: Μισέλ Φάις
Βιβλία στο προσκέφαλο
Πολυαγαπημένα, πολυδιαβασμένα, βιβλία που μας διαμόρφωσαν ή μας στήριξαν σε δύσκολες στιγμές. Πρόσωπα της γραφής ξεφυλλίζουν την «αυτοβιογραφική» βιβλιογραφία τους
Η ιστορικός Α.Μ. Δρουμπούκη μέσα από οκτώ τίτλους, ελληνικούς και ξένους (όπου μόνο ένα βιβλίο είναι ιστορικό), δεν μαζεύει μόνο το νήμα των αναγνωστικών εμμονών της στο πέρασμα του χρόνου, παράλληλα καταδεικνύει, αφ’ ενός, το εύρος της αναγνωστικού της βλέμματος και, αφ’ ετέρου, την ικανότητά της να μετράει το ιστορικό απόβαρο σε ό,τι διαβάζει
❶ Βίκτωρ Ουγκό, Οι Αθλιοι
Από τα πρώτα βιβλία που διάβασα, έργο διαμορφωτικό και με καθοριστικές επιρροές στη συνολική μου συγκρότηση. Κατά τη γνώμη μου, δεν νοείται να είσαι ιστορικός και να μην έχεις διαβάσει αυτό το οικουμενικό έργο που διέπεται από μια συγκλονιστική ιστορικότητα. Θυμάμαι ακόμα το κεφάλαιο για τις εξεγέρσεις του 1830 και του 1832, που γράφτηκε με την ακρίβεια και τη μεθοδικότητα ενός ιστορικού.
❷ Εντουαρντ Καρ, Τι είναι Ιστορία; Σκέψεις για τη θεωρία της ιστορίας και τον ρόλο του ιστορικού (Γνώση)
Πρόκειται για έξι παραδόσεις του Καρ στο Κέιμπριτζ το 1961 και είναι το έργο που άσκησε τη μεγαλύτερη επιρροή στην ιστοριογραφία του 20ού αιώνα (και σε μένα). Το βιβλίο το απέκτησα ως πανεπιστημιακό σύγγραμμα στο πρώτο εξάμηνο της φοίτησής μου στο Ιστορικό. Θυμάμαι ακόμα το σοκ που μου προκάλεσε το πέρασμα απ’ τη στείρα σχολική διδασκαλία της Ιστορίας, τις παθογένειες της οποίας όλοι γνωρίζουμε, στα ακαδημαϊκά αμφιθέατρα, όπου βασικό σύγγραμμα για το πρώτο εξάμηνο ήταν ένα βιβλίο με τη ριζοσπαστική –στο μυαλό μου– θέση ότι δεν υπάρχουν γεγονότα αλλά μόνο οι ερμηνείες τους!
❸ Τζόναθαν Σάφραν Φόερ, Τρώγοντας Ζώα (Μελάνι)
Μεγάλωσα σε ένα περιβάλλον όπου όλοι αγαπούσαν τα ζώα. Οταν είδα ότι ένας απ’ τους αγαπημένους μου Αμερικανούς συγγραφείς, ο πολυσυζητημένος Φόερ, έγραψε ένα λογοτεχνικό δοκίμιο για τη συμπεριφορά του ανθρώπου απέναντι στα ζώα, έσπευσα να το πάρω. Μόνο μετά την ανάγνωση αυτού του βιβλίου κατανόησα τι σημαίνει η κλισέ φράση «η λογοτεχνία επιδρά στις ζωές των ανθρώπων» και πόσο απέχουμε στην Ελλάδα από μια ευρεία πολιτιστική ευαισθητοποίηση στο θέμα της βλαβερής επίδρασης της βιομηχανίας κρέατος όχι μόνο στις ζωές και στην υγεία μας, αλλά και στο περιβάλλον. Φυσικά, ακολούθησε έκτοτε και η χορτοφαγία με όρους θρησκευτικής σχεδόν προσήλωσης.
❹ Φ.Σ. Φιτζέραλντ, Ο Μεγάλος Γκάτσμπυ (Αγρα)
Αγαπώ πολύ την αμερικανική λογοτεχνία. Μεγάλο έργο που με είχε συγκινήσει βαθιά, οι δε τελικές φράσεις ακόμα βρίσκονται καρφωμένες στο μυαλό μου: «Ετσι εξακολουθούμε να αγωνιζόμαστε, βάρκες ενάντια στο ρεύμα, ξαναγυρίζοντας ασταμάτητα στο παρελθόν».
Οψεις του αμερικανικού ονείρου από έναν συγγραφέα που παρατήρησε ενδελεχώς την αμερικανική κοινωνία. Απατηλή λάμψη, κλονισμένες ιδιοσυγκρασίες, η εποχή των πάρτι και των υλικών απολαύσεων και η ανθρώπινη αντιφατικότητα, ένας ήρωας που τα έχει όλα και συνάμα δεν έχει τίποτα. Αργότερα ακολούθησε και η ταινία, αυτή φυσικά του 1974, με τον γοητευτικά μελαγχολικό Ρόμπερτ Ρέντφορντ ως συντετριμμένο Γκάτσμπυ.
❺ Μάρω Δούκα, Αρχαία Σκουριά (Πατάκης)
Πολυδιαβασμένο και σημείο αναφοράς. Δεν είναι το μόνο της Δούκα που θα έβαζα στη λίστα μου, αλλά η Αρχαία Σκουριά καταφέρνει να εναρμονίσει το ιστορικό πλαίσιο με την εμπειρία των απλών ανθρώπων οι οποίοι βρέθηκαν στη δίνη γεγονότων που σάρωσαν ολοκληρωτικά χιλιάδες ζωές και σφράγισαν με την ένταση και τον συμβολισμό τους όλη τη μεταπολιτευτική περίοδο, όσο αυτή διήρκεσε.
❻ Χανς Φαλάντα, Μόνος στο Βερολίνο (Πόλις)
Ενα βιβλίο για ένα απ’ τα πιο αγαπημένα μου θέματα, την ενδογερμανική αντίσταση. Ενα μωσαϊκό χαρακτήρων της κοινωνίας του «Τρίτου Ράιχ» και συνάμα ένα δοκίμιο για την «γκρίζα ζώνη» ανάμεσα στη συνυπευθυνότητα και την απάθεια. Μια μαγική εμπειρία ανάγνωσης μέσα από μια άμεση αφήγηση, γραμμένο σε απλό ύφος, ένα αριστούργημα της παγκόσμιας αντιφασιστικής λογοτεχνίας που, κατά τη γνώμη μου, θα έπρεπε να διδάσκεται στα σχολεία.
❼ Ιμρε Κέρτες, Το μυθιστόρημα ενός ανθρώπου δίχως πεπρωμένο (Καστανιώτης)
Ο Ούγγρος Κέρτες εκτοπίστηκε στο Αουσβιτς το 1944 και αργότερα στο Μπούχενβαλντ. Το βιβλίο αυτό χαρακτηρίζεται «διαστροφικό αριστούργημα», ο συγγραφέας συγκλονίζει με την ειλικρίνεια και την αμεσότητα της περιγραφής της ζωής εντός ενός στρατοπέδου συγκέντρωσης, αυτής της οριακής εμπειρίας.
Θα έβαζα στη λίστα και το δεύτερο καλύτερο, κατά τη γνώμη μου, βιβλίο για το θέμα, το Εάν αυτό είναι ο άνθρωπος του Πρίμο Λέβι, αλλά το απέφυγα για να μην επικρατήσει στη λίστα ένας υπερκορεσμός στρατοπεδικής λογοτεχνίας, πράγμα αναπόφευκτο φυσικά για τα δικά μου γούστα.
❽ Χρόνης Μίσσιος, Καλά εσύ σκοτώθηκες νωρίς (Γράμματα)
Ο Μίσσιος έζησε εννιά μήνες περιμένοντας να τον εκτελέσουν. Τι να πει κανείς για ένα έργο που συνοψίζει τους τρομερούς αγώνες, τις διώξεις και τη ματαίωση μιας ολόκληρης γενιάς. Αν με ρωτούσε κάποιος που θέλει να διαβάσει για τη δεκαετία του ’40 και τη χούντα με ποιο βιβλίο να ξεκινήσει, θα απαντούσα με αυτό, γιατί είναι πιο σημαντικό να ξέρεις για την ιστορία ενός ανθρώπου απ’ το να εντρυφήσεις σε στατιστικές και γεγονότα.
Η απομυθοποιητική ματιά του Μίσσιου και ο αυτοσαρκασμός καθιστούν αυτό το βιβλίο ακόμα πιο σπουδαίο. Μετανιώνω που δεν πρόλαβα να γνωρίσω τον Μίσσιο όσο ακόμα ζούσε.
Τελευταίο εκδοτικό ίχνος της Α.Μ. Δρουμπούκη είναι η επιμέλεια στον συλλογικό τόμο Η μακρά σκιά της δεκαετίας του ’40. Πόλεμος, Κατοχή, Αντίσταση, Εμφύλιος. Τιμητικός τόμος για τον Χάγκεν Φλάισερ (Εκδ. Αλεξάνδρεια, 2015).
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου