Η ΣΚΟΤΕΙΝΗ ΠΛΕΥΡΑ ΤΟΥ ΟΔΥΣΣΕΑ

 

 

ΠΡΙΝ ΔΕΙΤΕ ΤΟ ΒΙΝΤΕΟ ΠΟΥ ΑΝΑΡΤΟΥΜΕ, ΣΥΛΛΕΞΑΜΕ

ΑΠΟ ΤΑ ΟΜΗΡΙΚΑ ΕΠΗ , ΤΑ ΕΡΓΑ ΤΟΥ «ΕΠΙΚΟΥ ΚΥΚΛΟΥ» ΚΑΙ ΑΠΟ ΤΡΑΓΩΔΙΕΣ    ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΟΥ ΟΔΥΣΣΕΑ, ΠΟΥ ΘΑ ΜΠΟΡΟΥΣΑΝ ΝΑ ΘΕΩΡΗΘΟΥΝ ΜΕ ΤΑ ΔΙΚΑ ΜΑΣ ΜΕΤΡΑ ΔΙΚΑΙΟΥ ΑΠΟ ΔΙΚΑΙΟΛΟΓΗΜΕΝΕΣ ΕΩΣ ΑΝΗΘΙΚΕΣ ΚΑΙ  ΕΓΚΛΗΜΑΤΙΚΕΣ 

 

1.  Η συμπεριφορά του Οδυσσέα συχνά τον φέρνει σε σύγκρουση με το ηρωικό ιδεώδες άλλων ηρώων. Ο Αχιλλέας τον κατηγορεί για δολιότητα, λέγοντας ότι τον μισεί "σαν τις πύλες του Άδη". Ο Φιλοκτήτης τον αποκαλεί "επονείδιστο" και "αναίσχυντο" για την απατηλό χαρακτήρα του. Ακόμα και η θεά Αθηνά, που τον προστατεύει, τον αναγνωρίζει ως τον πιο πονηρό θνητό, έναν "χαμαιλέοντα, έναν απύθμενο σάκο με πονηριές". 

 Αρχικά , για να μην πάει στην Τροία, ο Οδυσσέας προσποιήθηκε τον τρελό, οργώνοντας την άμμο της παραλίας με ένα βόδι και ένα γαϊδούρι ζεμένα μαζί και σπέρνοντας αλάτι.

 Ο Παλαμήδης αποκάλυψε το ψέμα βάζοντας τον μικρό γιο του Οδυσσέα, Τηλέμαχο, μπροστά στο αλέτρι. Ο Οδυσσέας σταμάτησε για να μην τον πατήσει, αποκαλύπτοντας την απάτη του.
 
Για να εκδικηθεί τον Παλαμήδη που τον ξεσκέπασε, ο Οδυσσέας τον κατηγόρησε ψευδώς για προδοσία. Έγραψε μια πλαστή επιστολή που έδειχνε ότι ο Παλαμήδης συνωμοτούσε με τους Τρώες και έκρυψε χρυσάφι στη σκηνή του για να τον ενοχοποιήσει. Ο Παλαμήδης καταδικάστηκε σε θάνατο με λιθοβολισμό από τους Έλληνες.

 Στο δρόμο για την Τροία, ο Φιλοκτήτης δαγκώθηκε από ένα φίδι και η πληγή του μύριζε άσχημα. Ο Οδυσσέας έπεισε τους άλλους Έλληνες να τον εγκαταλείψουν σε μια έρημο νησί (τη Λήμνο), όπου υπέφερε για δέκα χρόνια. Αργότερα, όταν έμαθε ότι η Τροία θα έπεφτε μόνο με τα τόξα του Ηρακλή που είχε ο Φιλοκτήτης, ο Οδυσσέας επέστρεψε για να τα πάρει με δόλο.

 

    Μαζί με τον Διομήδη, ο Οδυσσέας μπήκε στην Τροία και έκλεψε το Παλλάδιο, ένα ξόανο της Αθηνάς που θεωρούνταν ότι προστάτευε την πόλη. Σύμφωνα με κάποιες πηγές, αφού το έκλεψαν, ο Οδυσσέας σκέφτηκε να σκοτώσει τον Διομήδη για να πάρει όλη τη δόξα αυτός, αλλά ο Διομήδης τον ανακάλυψε και τον ανάγκασε να γυρίσουν μαζί στο στρατόπεδο με το σπαθί του στην πλάτη του.

 

Μετά την πτώση της Τροίας, ο Οδυσσέας συνέστησε και υποστήριξε την εκτέλεση του Αστυάνακτα, του μικρού γιου του Έκτορα. Σύμφωνα όμως με το έργο Ιλίου Πέρσις, πήρε το παιδί από την αγκαλιά της μητέρας του, της Ανδρομάχης, και το έριξε από τα τείχη της πόλης στον γκρεμό για να εξαφανιστεί η βασιλική γραμμή της Τροίας.

 
  Στην Ιλιάδα, ο Οδυσσέας και ο Διομήδης κάνουν μια νυχτερινή επιδρομή στο τρωικό στρατόπεδο. Πιάνουν τον Δόλωνα, έναν Τρώα κατάσκοπο, και αφού του αποσπούν πληροφορίες, τον εκτελούν χωρίς δίκη.

 
  Στον διαγωνισμό πάλης κατά τη διάρκεια των αγώνων προς τιμήν του Πατρόκλου, ο Οδυσσέας προσπάθησε να χτυπήσει ύπουλα τον Αίαντα στο πίσω μέρος του γόνατος για να τον ρίξει. Ο Αίαντας όμως τον αντελήφθη και τον απέφυγε, αλλά η πράξη του αυτή καταγράφεται ως ανέντιμη (μπαμπέσικη). 

 
Μετά τον θάνατο του Αχιλλέα, ο Οδυσσέας και ο Αίαντας διεκδίκησαν τα όπλα του. Ο Οδυσσέας, με την εξυπνάδα και την ευγλωττία του, κατάφερε να πείσει τους στρατηγούς ότι του άξιζαν περισσότερο. Ο Αίαντας, τρελαμένος από την ντροπή και την αδικία, αυτοκτόνησε. Αν και η κρίση ήταν των στρατηγών, η δολιότητα του Οδυσσέα θεωρήθηκε η αιτία για την αυτοχειρία του ηρωικού Αίαντα. 

Στην Οδύσσεια, ο Οδυσσέας επιστρέφει στην Ιθάκη μεταμφιεσμένος σε ζητιάνο για να εξαπατήσει τους μνηστήρες. Επίσης, λέει εκτενείς ψεύτικες ιστορίες για την ταυτότητά του, προκειμένου να πετύχει το στόχο του.
   Αν και δικαιολογείται ως εκδίκηση, η σφαγή των 108 μνηστήρων είναι εξαιρετικά βίαιη και ωμή. Ο Οδυσσέας δεν δίνει καμία ευκαιρία για παράδοση, εκτελεί τους πάντες στο παλάτι.

 
 Με την έγκρισή του ο  Τηλέμαχος πρωτοστατεί στον απαγχονισμό των πιστών στους μνηστήρες υπηρετριών του ανακτόρου αλλά και του Μελάνθιο,που ήταν ο επικεφαλής γιδοβοσκός (αιπόλος) στην  Ιθάκη και αποτελεί το απόλυτο σύμβολο του κακού και άπιστου δούλου στην Οδύσσεια.Σε αντίθεση με τον πιστό χοιροβοσκό Εύμαιο, ο Μελάνθιος πρόδωσε τον βασιλιά του και τάχθηκε ανοιχτά με το μέρος των μνηστήρων, όταν δε ήρθε ο Οδυσσέας στο παλάτι ως ζητιάνος τον κακομεταχειρίστηκε με αφάνταση σκληρότηταΟι πράξεις αυτές  αμαυρώνουν τον θρίαμβό του.Παρουσιάζουμε την συγκλονιστική περιγραφή του θανάτου των υπηρετριών και του Μελανθέα στη Ραψωδία Χ της Οδύσσειας  σε μετάφραση Δημήτρη Μαρωνίτη:

 
 «Στο μεταξύ ο Τηλέμαχος, μαζί του ο βουκόλος κι ο χοιροβοσκός,
ενώ οι δούλες μάζευαν τα ξύσματα και τα πετούσαν έξω.
Κι όταν τα πάντα στην καλοστημένη αίθουσα μπήκαν σε τάξη,
τις δούλες σέρνουν, τις πήγαν στην αυλή κι εκεί,
στον θόλο ανάμεσα και στον ωραίο φράχτη, τις στρίμωξαν
460στο στένωμα, να μην μπορεί καμιά τους να ξεφύγει.
Οπότε κι ο Τηλέμαχος, με τη δική του γνώση, πρώτος μίλησε:
«Όχι, δεν θα ᾽θελα μ᾽ έντιμο θάνατο να πάρω την ψυχή τους,
αυτών που μοναχά όνειδος και ντροπή φόρτωσαν στο κεφάλι μας,
εμένα και της μάνας μου, έρωτα κάνοντας με τους μνηστήρες.»
Είπε, κι ευθύς πιάνει χοντρό σχοινί από καράβι κυανόπρωρο,
σε μια ψηλή κολόνα του θόλου το προσδένει, ολόγυρα
το τύλιξε και το τεντώνει όσο μπορούσε πιο ψηλά,
για να μη φτάνουν τα ποδάρια τους στο χώμα.
Πώς τσίχλες μ᾽ ανοιχτές φτερούγες ή άγρια περιστέρια
σε βρόχια μπλέκονται, στημένα μες σε θάμνα, ενώ γυρεύουν
470στη φωλιά τους να χωθούν, και ξαφνικά φριχτό το κούρνιασμα
τους βγαίνει· έτσι κι εκείνες στη σειρά κρατούσαν το κεφάλι τους,
με τη θηλιά γύρω από τον λαιμό τους περασμένη, να βρούνε
άθλιο θάνατο, καθώς τα πόδια κρεμασμένα σφάδαζαν —
για λίγο όμως, όχι για πολύ.
Συνάμα τον Μελάνθιο τον έσυραν κι αυτόν μπροστά στο πρόθυρο,
και μέσα στην αυλή, με ανελέητο χαλκό, του κόβουν
μύτη κι αφτιά, του ξεριζώνουν τ᾽ αχαμνά, για να τα φάνε ωμά
οι σκύλοι, κι ακόμη απόκοψαν τα χέρια και τα πόδια του μ᾽ άγριο θυμό.
Μετά κι οι ίδιοι πλένουν χέρια και πόδια, κι ύστερα προχωρούν
τον Οδυσσέα να βρουν, έχοντας συντελέσει πια το έργο τους».

*********************************

 

Τα σκοτεινά εγκλήματα του Οδυσσέα που δε μας έμαθαν στο σχολείο

 Όταν ακούμε το όνομα Οδυσσέας, φέρνουμε φυσικά στο μυαλό μας έναν από τους μεγαλύτερους ήρωες της ελληνικής μυθολογίας. Τον βασιλιά της Ιθάκης. Τον άνθρωπο πίσω από τον Δούρειο Ίππο. Τον πολυμήχανο ταξιδευτή της Οδύσσειας. 

Αλλά, αν διαβάσει κανείς προσεκτικά τις αρχαίες πηγές, θα βρει και μια πολύ διαφορετική εικόνα. Την εικόνα ενός ανθρώπου που έκανε ορισμένες πράξεις, που στην καλύτερη θα μπορούσαμε να τις αποκαλέσουμε αμφιλεγόμενες.

Βασικά, με τα σημερινά δεδομένα, πολλές από αυτές θα τις αποκαλούσαμε μέχρι και εγκλήματα.

Βέβαια, υπάρχει ένα πρόβλημα. Οι αρχαίοι Έλληνες δεν έβλεπαν το έγκλημα με τον ίδιο τρόπο που το βλέπουμε εμείς.

Οπότε, το ερώτημα που προκύπτει είναι το εξής: 

Ήταν τελικά ο Οδυσσέας ένας ήρωας… ή ένας πολύ επικίνδυνος και μοχθηρός άνθρωπος;

_______________