Ένας σημαντικός καλλιτέχνης του καιρού μας

Ruud van Empel - Wikipedia

ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΧΟΡΟΥ ΣΗΜΕΡΑ (2)

Πίνα Μπάους: Η πρωτοπόρος του μοντέρνου χορού

ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΧΟΡΟΥ ΣΗΜΕΡΑ, 29 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2017

Τη γιορτάζουμε αναρτώντας τις καταπληκτικές μεταφορές που έκανε  στη σκηνή δύο κλασικών πλέον έργων:  την Ιεροτελεστία της Άνοιξης του Στραβίνσκι*  και την όπερα Διδώ και Αινείας του Πέρσελ.

* Ιεροτελεστία της Άνοιξης (Sacre du Printemps)

**  Διδώ και Αινείας

 Aeneas filius Anchisae est. Patria Aeneae Troia est. Graeci Troiam oppugnant et dolo expugnant. Aeneas cum Anchisa, cum nato et cum sociis ad Italiam navigat. Sed venti pontum turbant et Aenean in Africam portant. Ibi Dido regina novam patriam fundat. Aeneas reginae insidias Graecorum renarrat. Regina Aenean amat et Aeneas reginam. Denique Aeneas in Italiam navigat et regina exspirat.

 

 Μετάφραση του λατινικού κειμένου

Ο Αινείας είναι γιος του Αγχίση. Πατρίδα του Αινεία είναι η Τροία. Οι Έλληνες πολιορκούν την Τροία και την κυριεύουν με δόλο. Ο Αινείας πλέει προς την Ιταλία με τον Αγχίση, με το γιο του και με τους συντρόφους του. Οι άνεμοι όμως αναταράζουν το πέλαγος και φέρνουν τον Αινεία στην Αφρική. Εκεί η βασίλισσα Δίδω θεμελιώνει μια καινούργια πατρίδα. Ο Αινείας διηγείται στη βασίλισσα από την αρχή τους δόλους των Ελλήνων. Η βασίλισσα ερωτεύεται τον Αινεία και ο Αινείας τη βασίλισσα. Τελικά ο Αινείας πλέει στην Ιταλία και η βασίλισσα ξεψυχάει.

 Β. Η ΜΥΘΟΛΟΓΙΑ ΩΣ ΚΑΤΑΛΟΙΠΟ ΣΥΛΛΟΓΙΚΗΣ ΜΝΗΜΗΣ ΚΑΙ ΩΣ ΤΡΟΦΟΔΟΤΡΙΑ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣ

*Αινείας - Βικιπαίδεια

**Διδώ - Βικιπαίδεια

1. Μωσαϊκό από τη ρωμαϊκή βίλα του 4ου αι.  Low Ham στη Βρετανία, που δείχνει τον Αινεία και τη Διδώ σε ερωτική περίπτυξη.
 

2. Sir Nathaniel Dance-Holland (1735 – 1811): "Η συνάντηση της Διδούς και του Αινεία" (1766).


3.  Giovanni Battista Tiepolo:  "Ο Αινείας συστήνει στη Διδώ την Αφροδίτη, που έχει πάρει τη μορφή του Ασκάνιου" .Έργο του 1757, που βρίσκεται στη Villa Valmarana, της Vicenza

 
4. "Η Διδώ στην πυρά": έργο του  Johann Heinrich The Elder Tischbein (1775).

 
5.  Η αυτοκτονία της Διδούς , όπως την εμπνεύστηκε  ο Simone Vouet (1590-1649).

 

 

Sasha Waltz - Wikipedia

«Γιατί διαγράφονται προστίματα;»

 Προστίματα και προσχήματα

Νίκος Μωραΐτης:

altsantiri.gr/28-04-2017

«Γιατί διαγράφονται προστίματα;» διερωτάται στη βουλή ο Κυριάκος Μητσοτάκης κι εσύ καταλαβαίνεις ότι το "καλύτερο βιογραφικό της χώρας" δεν είναι για χώρα αλλά για χωρατά.

Γιατί διαγράφετε προστίματα, λέει.
Και οι ευρωβουλευτές του δεν κρατάνε ούτε τα προσχήματα. «Γιατί λέτε καλά λόγια για την Ελλάδα;», εγκαλούν τους «θεσμούς».
Και η βουλευτής του (Άννα Καραμανλή)δεν κρατάει ούτε τα προσχήματα. Παίζει πασιέντζα στο κινητό της την ώρα της συζήτησης στη βουλή.
Γιατί διαγράφετε προστίματα, λέει.
Κι ο ίδιος ηγείται ενός κόμματος που χρωστάει όχι μόνο τα προστίματα αλλά και τα ίδια τα δανείατα.
Και έχει και μία εφημερίδα, έναν Κήρυκα Χανίων με το όνομα, που χρωστάει κι αυτός τα θαλασσοδανείατα.
Κι ένα τηλεφωνικό κέντρο Siemens γιατί εκτός από τα προστίματα υπάρχουν και τα τηλεφωνήματα Κυριάκου – Χριστοφοράκου.
Γιατί διαγράφετε προστίματα, λέει.
Και η συκοφαντική του ομάδα -από τον αντιπρόεδρο Άδωνι με τα βιβλίατα και την ουρά του τον Σταύρο με τα Ποτάματα μέχρι τους αρουραίους του στα σόσιαλ μιντίατα- ανάγει σε πρώτο θέμα την πρόσληψη μαέστρου στη ΔΕΗ. Αποκρύβοντας ότι η ΔΕΗ έχει χορωδία και ότι η θέση μαέστρου υπάρχει από το 1979!
Τα προστίματα και τα μεγάλα ψέματα.
Το καλύτερο βιογραφικό της χώρας δεν είναι για χώρα αλλά για χωρατά. Έλα όμως που ο μπαμπάς ήταν Μητσοτάκης -ο αποστάτης του ’65 με το όνομα- κι έτσι ο γιος μπήκε στα καλύτερα σχολείατα και πανεπιστημίατα.
Τι να κάνουν και οι καθηγητές του Κολλεγίου Αθηνών, όταν ο μαθητής είναι γόνος; Κάθονται όλοι μαζί και κλίνουν εν χορώ:
Τα προστίματα
Των προστιμάτων
Τα προστίματα
Ω Προστίματα…

Μουσική για μια ήρεμη Σαββατιάτικη σιέστα

WOLFGANG AMADEUS MOZART

Βόλφγκανγκ Αμαντέους Μότσαρτ - Βικιπαίδεια

00:00 Lucio Silla, K. 135: Ouverture. II. Andante
02:47 Flute and Harp Concerto in C Major, K. 299: II. Andantino
10:58 Flute and Harp Concerto in C Major, K. 299: III. Rondò. Allegro
21:31 Eine Kleine Nachtmusik in G Major, K. 525: II. Romanza. Andante
28:10 Piano Sonata in B-Flat Major, K. 333: I. Allegro
33:37 Piano Sonata in B-Flat Major, K. 333: II. Andante cantabile
39:24 Piano Sonata in B-Flat Major, K. 333: III. Allegretto grazioso
45:58 Flute Concerto No. 1 in G Major, K. 313: III. Rondò. Minuetto
53:40 Andante for Flute and Orchestra in C Major, K. 315
1:00:49 Symphony No. 36 in C Major, K. 425 "Linz": II. Andante con moto
1:08:17 Clarinet Concerto in A Major, K. 622: I. Allegro
1:20:22 Piano Concerto No. 21 in C Major, K. 467: II. Andante
1:27:39 Piano Sonata No. 16 in C Major, K. 545 "For Beginners": II. Andante
1:31:22 Piano Sonata No. 17 in B-Flat Major, K. 570: II. Adagio
1:38:28 Piano Concerto No. 19 in F Major, K. 459: II. Allegretto
1:45:16 Flute Concerto No. 2 in D Major, K. 314: II. Adagio non troppo
1:52:58 Sonata No. 1 for Harpsichord, Flute and Cello in B-Flat Major, K. 10: II. Andante
1:56:43 Violin Concerto No. 5 in A Major, K. 219: II. Adagio
2:08:36 Symphony No. 41 in C Major, K. 551 "Jupiter": II. Andante cantabile
2:16:54 Bassoon Concerto in B-Flat Major, K. 191: II. Andante ma adagio
2:23:09 Symphony No. 1 in E-Flat Major, K. 16: II. Andante
2:26:04 Divertimento No. 1 in E-Flat Major, K. 113: II. Andante

Tracks 1, 9, 10, 12, 16, 18 & 19: Orchestra da Camera Fiorentina conducted by Giuseppe Lanzetta
Tracks 2-4 & 8: Opole Philharmonic Orchestra conducted by Silvano Frontalini / Werner Stiefel
Tracks 5-7: Giovanni Umberto Battel (piano solo)
Tracks 11 & 20-22: I Virtuosi del Teatro alla Scala
Tracks 13 & 14: Carlo Balzaretti (piano solo)
Track 15: Slupsk Philarmonic Orchestra conducted by Silvano Frontalini
Track 17: Ubaldo Rosso, Ottavio Dantone, Gaetano Nasillo

H Πρωτομαγιά ως επίσημη αργία και η αντίδραση της Δεξιάς

Πρόταγμα η διέγερση της μνήμης

Κατέ Καζάντη

πηγή: artinews.gr

Να γίνει, λοιπόν, η Πρωτομαγιά επίσημη αργία αποτελεί, στο επίπεδο των συμβολισμών, πράξη πολλαπλής σημασίας. Το αυτό ισχύει, βέβαια, και για τις αντιδράσεις στελεχών της Ν.Δ. σ’ αυτό.

Σήμερα, στη ρωγμή μιας ακόμα κρίσης του συστήματος, όταν «οι δυνατότητες δεν είναι παρά απελπιστικές», η δε πιθανότητα της οπισθοδρόμησης πανταχού παρούσα, ικανή να μετατοπίσει τη δυναμική της ιστορίας πίσω στις κατάμαυρες σελίδες της, να επαγρυπνεί η μνήμη τιμώντας τους λαϊκούς αγώνες δεν είναι παρά στοιχειώδης υποχρέωση: της συντεταγμένης πολιτείας που θεσμοθετεί αλλά και του καθενός χωριστά, στο βαθμό που αυτοπροσδιορίζεται ον πολιτικό. Να γίνει, λοιπόν, η Πρωτομαγιά επίσημη αργία αποτελεί, στο επίπεδο των συμβολισμών, πράξη πολλαπλής σημασίας. Το αυτό ισχύει, βέβαια, και για τις αντιδράσεις στελεχών της Ν.Δ. σ’ αυτό.
 «Οκτώ ώρες δουλειά, 8 ώρες ανάπαυση, 8 ώρες ύπνο»: πόσοι, αλήθεια, από τους εργαζόμενους του δυτικού κόσμου έχουν τη δυνατότητα  να απολαμβάνουν ένα 24ωρο με τον παραπάνω καταμερισμό και ταυτοχρόνως να βιοπορίζονται από την εργασία τους; Η απάντηση στο ερώτημα μας γυρίζει ευθέως πίσω, στην προ-Σικάγου εποχή, όπου, σημειωτέον, ούτε η αργία της Κυριακής αποτελούσε δεδομένο.
 Την 1η του Μάη του 1886, μέρα απεργιακού αγώνα της Αμερικανικής Ομοσπονδίας Εργασίας, των συνδικάτων δηλαδή, περίπου 350.000 εργάτες, σε 1.200 εργοστάσια των ΗΠΑ, συμμετείχαν στις κινητοποιήσεις ενάντια στα κέφια του κεφαλαίου και των εργοδοτών. Στο επίκεντρο του αγώνα βρέθηκε το Σικάγο, με 90.000 διαδηλωτές όπου, εννοείται, η διαμαρτυρία μετεξελίχθηκε σε τραγωδία, με τα γνωστά αποτελέσματα για τους πρωτεργάτες της.
 Ο Μάιος έχει την όψη του αγώνα και την οσμή του θανάτου ταυτοχρόνως και στην Ελλάδα, με τον αγώνα των καπνεργατών, και τους νεκρούς τους, στη Θεσσαλονίκη του 1936 (9 Μαΐου). Κόντρα στην αισθητική εκείνων που επί δεκαετίες έβλεπαν, με πανουργία, στη σημειολογία της Πρωτομαγιάς την απαρχή της άνοιξης, την αναγέννηση της φύσης κ.ο.κ., και που ευχαρίστως θα την επανέφεραν ως τέτοια -μια χαζοχαρούμενη μέρα δηλαδή με λουλουδοφορεμένες τηλεπερσόνες-, στη φιλοσοφία της Αριστεράς ενυπάρχει η δίχως όρια οραματική δυνατότητα μιας εντελώς αδέσμευτης κοινωνίας, απαλλαγμένης από την εκμετάλλευση ανθρώπου από άνθρωπο. Προς τούτο παραμένει πρόταγμα και η διέγερση της μνήμης για τους αγώνες που σε φέρνουν πιο κοντά στην κοινωνία αυτή.
 Αντιθέτως, όταν, κατά το σεφερικό, «το λάδι ζεματιστό και το λιωμένο μολύβι αυλακώνουνε τα τειχιά», όταν η κατρακύλα στη βαρβαρότητα αποτελεί συστημική επιλογή, οι εν Ελλάδι ακόλουθοι του νεοφιλελευθερισμού αντιμετωπίζουν την 1η του Μάη ως μια οποιαδήποτε αργία και ρίχνουν νερό στο μύλο του αφηγήματος για λαούς σελέμηδες και μη. Είναι, απλώς, βαθιά αντιδραστικοί. Ο τρόπος που πολιτεύονται αντιβαίνει ακόμα και στη φαντασιακή αναβίωση των αγώνων για τα δικαιώματα στην εργασία, για τα δικαιώματα εν τέλει, στην ίδια τη ζωή.

95 θέσεις κατά του νεοφιλελεύθερου χρηματοπιστωτικού καπιταλισμού θυροκόλλησαν επικριτές του στη Βιτεμβέργη

Πεντακόσια χρόνια μετά τη θυροκόλληση των θέσεων του Λούθηρου κατά του παπισμού (το 1517 στον καθεδρικό ναό της Βιτεμβέργης), θυροκολλήθηκαν την Κυριακή στην Deutsche Bank, αυτή τη φορά -αλλά στην ίδια πόλη- oι 95 θέσεις για την οικονομική μεταρρύθμιση.

95 Thesen zum Ausdrucken und Weitergeben

Zum Ausdrucken, Kopieren und Weiterverbreiten: Die 95 Thesen in einer sechsseitigen PDF-Datei (DIN A4, 181 KB)

95 Thesen zum Aushängen

Die 95 Thesen zum Aushängen: PDF-Plakat im DIN A1-Format (DIN A4, 561 KB)

Ο συμβολισμός και της επίσημης παρουσίασής τους πάλι στη Βιτεμβέργη είναι κάτι παραπάνω από εμφανής.

      Τις θέσεις συνέταξαν, με πρωτοβουλία του Γερμανού διανοουμένου και πολιτικού Αντρέ Μπρι, επίσης 95 επικριτές του νεοφιλελεύθερου χρηματοπιστωτικού καπιταλισμού από το χώρο της επιστήμης, της οικονομίας, της θεολογίας και της τέχνης και ζητούν με αυτές να τεθεί υπό δημοκρατικό έλεγχο. Σύνθημά τους: «Οι τράπεζες να γίνουν άροτρα. Μαζί κατά της κυριαρχίας του αγορών», το οποίο παραπέμπει στο ανάλογο σύνθημα του κινήματος ειρήνης και την προφητεία του Ησαΐα.
      «Θέλω να καταστήσω σαφές ότι χρειαζόμαστε ξανά μια μεταρρύθμιση. Αυτή τη φορά όχι κατά της κατάχρησης εξουσίας από την καθολική εκκλησία, αλλά κατά της κατάχρησής της από τη χρηματοπιστωτική οικονομία. Οι μεγάλες τράπεζες καθορίζουν το τι θα γίνει στον κόσμο. Η πολιτική προσαρμόζεται σε αυτές και αυτό γίνεται ολοένα και πιο ανυπόφορο. Δεν μπορούμε να συνεχίσουμε έτσι», είπε κατά την παρουσίασή τους ο Γκρέγκορ Γκίζι, πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Αριστεράς και ένας εκ των συντακτών των θέσεων. Ένας άλλος, ο ευαγγελιστής θεολόγος Ούλριχ Ντούχροφ, από τους επιφανέστερους επικριτές της παγκοσμιοποίησης στη Γερμανία, διαβλέπει στον «αχαλίνωτο, παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό καπιταλισμό τον μεγαλύτερο καταστροφέα του ανθρώπου και της φύσης, την ατμομηχανή της ιμπεριαλιστικής καπιταλιστικής παγκοσμιοποίησης, την οποία πρέπει επειγόντως να κατανικήσουμε».
      Στις θέσεις διατυπώνεται ένα δριμύ «κατηγορώ» κατά της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ), του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (ΔΝΤ) και της αυστηρής πολιτικής της λιτότητας της γερμανικής κυβέρνησης η οποία παράγει φτώχεια και κρίσεις όχι μόνο σε ευρωπαϊκό αλλά και σε παγκόσμιο επίπεδο. «H δημοκρατία βρίσκεται σε κίνδυνο... Η πολιτική προσαρμόζεται στις απαιτήσεις των χρηματοπιστωτικών αγορών», αναφέρει επίσης χαρακτηριστικά μια από τις θέσεις.
      Σύμφωνα με τον καθηγητή του Ελεύθερου Πανεπιστημίου του Βερολίνου Φρίντερ-Ότο Βολφ, βετεράνο του πράσινου κινήματος και προέδρου της Ανθρωπιστικής Ένωσης της Γερμανίας «εάν καταστεί σαφές -τόσο κατά την διάρκεια της προεκλογικής περιόδου στη Γερμανία όσο και στις άλλες ευρωπαϊκές εκλογές-, ότι υπάρχουν εναλλακτικές λύσεις, τότε αυτό θα ήταν ένα μεγάλο βήμα».
      Μεταξύ των συντακτών περιλαμβάνονται επίσης οι προτεστάντες ιερωμένοι Ρουτ και Χανς Μίσελβιτς, οι οποίοι ίδρυσαν αντικαθεστωτική οργάνωση για την ειρήνη στην πρώην Λαοκρατική Δημοκρατία της Γερμανίας, ο πρωθυπουργός του κρατιδίου της Θουριγγίας Μπόντο Ράμελοφ, ο Όιγκεν Ντρέβερμαν, πρώην καθολικός θεολόγος και νυν διάσημος ψυχολόγος, ο Ρούντολφ Χίκελ, ένας από τους γνωστότερους οικονομολόγους της Γερμανίας, ο Ούβε-Κάρστεν Χάιε, πρώην κυβερνητικός εκπρόσωπος της κυβέρνησης Γκέρχαρντ Σρέντερ, ο Κρίστοφ Μπουτερβέγκε ερευνητής φτώχειας και υποψήφιος πρόεδρος της Γερμανίας, ο Πέτερ Βαλ, ιδρυτικό μέλος της Attac και ο Ζαν Τσιγκλέρ, ο σφοδρός Ελβετός επικριτής της παγκοσμιοποίησης.
      Μεταξύ πολλών άλλων, στις 95 θέσεις (έχουν αναρτηθεί στα γερμανικά στην ιστοσελίδα αναφέρονται και τα εξής :
       «Οι 8 πλουσιότεροι άνθρωποι στον κόσμο κατέχουν όσα κατέχουν 3,8 δισ. άνθρωποι, δηλαδή το μισό του παγκόσμιου πληθυσμού. Η αντιστροφή της κατάστασης, η μεταρρύθμιση είναι αναγκαία». (Θέση 1)
      «Αν πριν από 500 χρόνια τα συγχωροχάρτια ήταν η έκφραση μιας μεγάλης κρίσης, σήμερα αυτή εκφράζεται με την υποταγή της πολιτικής στην οικονομία. Δημοκρατία ή χρηματοπιστωτικός καπιταλισμός, αυτό είναι το ερώτημα σήμερα». (Θέση 2)
      «Η αυστηρή πολιτική της λιτότητας η οποία έχει επιβληθεί από την ΕΚΤ, το ΔΝΤ, την Άγγελα Μέρκελ και τον Βόλφγκανγκ Σόιμπλε έχει οδηγήσει στο να λάβει δραματικές διαστάσεις η ανεργία των νέων και η φτώχεια στον νότο της Ευωπαϊκής Ένωσης». (Θέση 3)
      «Ο Πάπας Φραγκίσκος το διατυπώνει σωστά: "Οπως η εντολή "Ου φονεύσεις" θέτει ένα όριο για να προστατεύσει την ανθρώπινη ζωή, έτσι πρέπει και σήμερα να πούμε "όχι" σε μια οικονομία η οποία προκαλεί ανισότητες, διότι αυτή η οικονομία σκοτώνει». (Θέση 7)
      «Το χρηματοπιστωτικό σύστημα είναι εκτός ελέγχου και -εκτός από τις καταστρεπτικές συνέπειες του κραχ για το ίδιο- οδηγεί την πραγματική οικονομία, το περιβάλλον, την ανάπτυξη στο νότο και την ειρήνη στο γκρεμό». (Θέση 8)
      «Πολλές χώρες του νότου απειλούνται από την παγίδα το χρέους και την πτώχευση». (Θέση 11)
      «Οι φτωχοί πληρώνουν τον πλουτισμό των ευπόρων. Η κρίση επιδεινώνει τα κοινωνικά προβλήματα». (Θέση 12)
      «Ο κοινωνικός και δημοκρατικός καπιταλισμός της μεταπολεμικής εποχής θυσιάστηκε στο βωμό των αγορών». (Θέση 21)
      «Η παγκοσμιοποίηση των χρηματοπιστωτικών αγορών οδήγησε στη διάβρωση της δημοκρατίας». (Θέση 22)
      «Ο λαός πληρώνει το τίμημα της αυστηρής λιτότητας στις χώρες της Ευρώπης οι οποίες περνάνε κρίση». (Θέση 29)
      «Η κινητήρια δύναμη της καταστρεπτικής κοινωνικής και οικονομικής πολιτικής της αυστηρής λιτότητας είναι εδώ και καιρό οι συντηρητικές κυβερνήσεις και ιδίως η καγκελάριος και ο υπουργός οικονομικών Σόιμπλε» οι οποίοι περιφέρουν την υπαγόρευση αυτή ως μάντρα. (Θέση 31)
      «Πρέπει να μπει ένα τέλος στην επιβληθείσα εντός της ΕΕ από την Άγγελα Μέρκελ και τον Βόλφγκανγκ Σόιμπλε αυστηρή πολιτική λιτότητας». (Θέση 83)
      «Αντί αυτής η ΕΕ, χρειάζεται μια ευρεία επενδυτική πολιτική για τη μετάβαση στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και για βιώσιμα συστήματα στέγασης, μεταφορών, εκπαίδευσης και πολιτισμού, υγείας και περίθαλψης». (Θέση 84)
      «Το γερμανικό εμπορικό πλεόνασμα το οποίο είναι καταστρεπτικό για πολλές άλλες ευρωπαϊκές χώρες πρέπει να αναστραφεί προς την κατεύθυνση των εσωτερικών επενδύσεων. Παράλληλα, το γερμανικό εμπορικό πλεόνασμα θα μπορούσε να αξιοποιηθεί για τη δημιουργία ενός ευρωπαϊκού Ταμείου Επενδύσεων». (Θέση 85)
      «Η περαιτέρω άνοδος της λαϊκιστικής Δεξιάς μπορεί να σταματήσει με μιαν άλλη οικονομική, κοινωνική πολιτική και πολιτική ειρήνης». (Θέση 86)
      «Ήδη η κρίση του 1929 απετέλεσε ένα από τα αίτια για την άνοδο του φασισμού». (Θέση 89)
      «Δεν πρόκειται για τίποτα λιγότερο ή τίποτε περισσότερο από την υπεροχή της δημοκρατίας και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, το απαραβίαστο της αξιοπρέπειας κάθε ανθρώπου μέσω της αλληλέγγυας δράσης κατά των χρηματαγορών». (Θέση 93)
      «Μόνο με την πίεση της κοινωνίας και την ενεργό συμμετοχή των πολιτών θα καταστεί δυνατόν να ξεπεραστεί το μπλοκάρισμα του πολιτικής και κοινωνικού συστήματος».
       «Αυτές είναι οι θέσεις μας για έναν διαφορετικό κόσμο και δεν μπορούμε να αλλάξουμε τίποτε σε αυτές!», καταλήγει το κείμενο.
   

   Για το κατά πόσο θα έχουν την απήχηση των Θέσεων του Λούθηρου μένει βέβαια να αποδειχθεί....
ΑΠΕ-ΜΠΕ

Αναζητώντας δικαιολογίες για να ικανοποιήσουμε ανάγκες

Η Εφημερίδα των Συντακτών, 27.04.2017

Συντάκτης: 

Γεώργιος Νικ. Σχορετσανίτης*

Στις αρχές του προηγούμενου μήνα, τον Μάρτιο του 2017,  είδε το φως της δημοσιότητας μια αρκετά ενδιαφέρουσα δημοσίευση, στο έγκριτο επιστημονικό περιοδικό ‘European Journal of Human Genetics’, επικεφαλής της οποίας ήταν σημειωτέον ο ελληνικής καταγωγής ερευνητής, Γεώργιος Σταματογιαννόπουλος. Η εργασία προέρχεται από το Τμήμα Ιατρικής Γενετικής του Πανεπιστημίου της Ουάσιγκτον, στο Σιάτλ των ΗΠΑ. 
Η Πελοπόννησος υπήρξε μια από τις κοιτίδες του κλασσικού ευρωπαϊκού πολιτισμού, έχοντας συνεισφέρει πολλά  στην αρχαία ευρωπαϊκή ιστορία. Ταυτόχρονα, όμως, αποτέλεσε και αντικείμενο σημαντικού βαθμού αντιπαράθεσης για την καταγωγή του πληθυσμού της. Σε μια θεωρία που συζητήθηκε από τους μελετητές, εδώ και πάνω από 170 χρόνια, ο γερμανός ιστορικός Γιάκομπ Φίλιπ Φαλμεράιερ(1790-1861) πρότεινε ότι οι μεσαιωνικοί Πελοποννήσιοι εξαφανίστηκαν εντελώς από τους Σλάβους και Αβάρους εισβολείς και αντικαταστάθηκαν τελικά από τους Σλάβους αποίκους κατά τον 6ο αιώνα μ. Χ. Χρησιμοποιώντας εξαιρετικά σύγχρονες και λίαν αξιόπιστες μεθόδους και διερευνώντας την γενετική δομή των Πελοποννησιακών πληθυσμών σε δείγμα κάποιων εκατοντάδων ατόμων που προέρχονταν απ’ όλες τις περιοχές της, τα μέλη της ερευνητικής ομάδας προσπάθησαν να ρίξουν φως στο ερώτημα και κυρίως να δώσουν απάντηση στη θεωρία της αντικατάστασης των Πελοποννησίων της μεσαιωνικής περιόδου, από Σλάβους. Στην έρευνα, διαπιστώθηκε σημαντική ετερογένεια των πληθυσμών της Πελοποννήσου, που αποτελούν παραδείγματα γενετικά διακριτών υποπληθυσμών και ροής γονιδίων στην περιοχή.α Ακόμα, βρέθηκε ότι οι Πελοποννήσιοι διακρίνονται σαφώς από τους Σλαβικούς πληθυσμούς, και είναι περισσότερο όμοιοι με τους Σικελούς και τους Ιταλούς. Η σλαβική καταγωγή των Πελοποννησιακών υποπληθυσμών κυμάνθηκε σε μικρά ποσοστά, από 0,2 έως 14,4%.
Οι υποπληθυσμοί που θεωρούνταν από τον Φαλμεράιερ ότι είχαν  σλαβικές φυλές ή ότι βρίσκονταν γενετικά κοντύτερα στην Ανατολή, δεν αποδείχτηκαν! Έτσι λοιπόν, η μελέτη αυτή απορρίπτει οριστικά τη θεωρία της εξαφάνισης των μεσαιωνικών Πελοποννησίων και επεξηγεί με τον καλύτερο τρόπο πώς η επιστήμη της Γενετικής μπορεί να διευκρινίσει σημαντικές πτυχές της ιστορίας ενός ανθρώπινου πληθυσμού. 
Η ανάλυση της γενετικής καταγωγής των Πελοποννησιακών πληθυσμών και των σχέσεών τους με τους Σλάβους και τους άλλους Ευρωπαίους, υπήρξε το έδαφος για μια  ιστορική διαμάχη που βρίσκεται στο προσκήνιο, για πάνω από 170 χρόνια. Αυτή η διαμάχη απεικονίζει, στην πραγματικότητα, τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι ιστορικοί στις προσπάθειές τους να ανοικοδομήσουν την ιστορία ενός πληθυσμού βάσει ανεπαρκών γραπτών πηγών. Ο Γιάκομπ Φίλιπ Φαλμεράιερ βασίστηκε στη θεωρία της εξαφάνισης των μεσαιωνικών Πελοποννησίων στα γραπτά κάποιων αρχαίων και δυο βυζαντινών συγγραφέων του μεσαίωνα. Οι πρώτες πηγές ήταν πολύ μικρά σχόλια πάνω σε κείμενα ιστορικών και εκκλησιαστικών βιβλίων του 6ου και 7ου αιώνα. Τα μεσαιωνικά έγγραφα ήταν μια επιστολή ενός πατριάρχη της Κωνσταντινούπολης του ενδέκατου αιώνα και των γραπτών του αυτοκράτορα Κωνσταντίνου Πορφυρογέννητου, του δέκατου αιώνα. Η θεωρία του Γερμανού Φαλμεράιερ, δεν υπάρχει αμφιβολία, ότι δημιούργησε αίσθηση μεταξύ των ιστορικών. Μια πρώιμη αντίκρουση δόθηκε από τον Έλληνα ιστορικό Παπαρρηγόπουλο που εξέτασε τις ίδιες πηγές που χρησιμοποίησε και ο Φαλμεράιερ για να κατασκευάσει τη θεωρία του, καταλήγοντας όμως  σε διαφορετικά συμπεράσματα, ότι δηλαδή οι Σλάβοι δεν έφτασαν κατά τον 6ο αιώνα, αλλά  και όταν έφτασαν εκεί, δεν προχώρησαν σε σφαγές και εξαφάνιση  του τοπικού πληθυσμού. Οι ιστορικοί που συνέβαλαν στην πολύ εκτεταμένη βιβλιογραφία πάνω σε αυτό το θέμα, ειδικά τον τελευταίο αιώνα, συνήθως είτε δέχονταν είτε απέρριπταν τη θεωρία της εξαφάνισης των Πελοποννησιακών Ελλήνων.
 Φαίνεται ότι, αρκετές φορές, οι προσωπικές φιλοσοφίες επηρεάζουν την κρίση και την τοποθέτηση των ιστορικών. Ο Φαλμεράιερ ήταν εκπαιδευτικός και δημοσιογράφος που έγινε ιστορικός, ένας φιλελεύθερος διανοητής της εποχής του, αλλά φοβόταν την ίδια στιγμή τους Σλάβους και την αυξανόμενη επιρροή της Ρωσίας στα Βαλκάνια εις βάρος της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Ο Παπαρρηγόπουλος ήταν Έλληνας ιστορικός που προώθησε την ιδέα της συνέχειας της ελληνικής εθνότητας κατά τη μεσαιωνική περίοδο. 
Τα ευρήματα της παραπάνω μελέτης ρυθμίζουν οριστικά αυτά τα ζητήματα και παρέχουν την άμεση απάντηση στη θεωρία της εξαφάνισης των μεσαιωνικών Πελοποννησίων. Είναι σαφές, επίσης,  ότι ένας μικρός αριθμός  Σλάβων εγκαταστάθηκε στην Πελοπόννησο, όπως έδειξαν οι ποσοτικές μετρήσεις του σλαβικού  DNA.  Στο βιβλίο του για τη Διοίκηση της Αυτοκρατορίας, ο Κωνσταντίνος Πορφυρογέννητος περιγράφει τους πολέμους μεταξύ των Βυζαντινών και των δύο σλαβικών φυλών, οι λαοί των οποίων αρχικά είχαν εγκατασταθεί στην πεδιάδα της Λακωνίας, αλλά αναγκάστηκαν στη συνέχεια να αποσυρθούν στην ασφάλεια των πλαγιών του Ταΰγετου, για να αποφύγουν την υποταγή στη βυζαντινή κυριαρχία. Επίσης μας λέει, ότι οι πλαγιές του Ταΰγετου, ήταν σλαβικές περιοχές. Ωστόσο, οι αναλύσεις των ερευνητών,  έδειξαν χαμηλά επίπεδα Σλάβων κατακτητών στους πληθυσμούς της περιοχής αυτής. Η πιο λογική ερμηνεία για τη διαφορά μεταξύ των μεσαιωνικών κειμένων και των γενετικών δεδομένων είναι ότι το μέγεθος των σλαβικών οικισμών στις πλαγιές του βουνού αυτού  ήταν μικρό και ότι ο σλαβικός πληθυσμός αραιώθηκε με μεταναστεύσεις από τη Μάνη κατά τους επόμενους αιώνες. Παρά το αφιλόξενο περιβάλλον, η  περιοχή της Μάνης  ήταν πυκνοκατοικημένη και υπάρχουν ιστορικά στοιχεία για την υψηλή κινητικότητα και τις μετακινήσεις των κατοίκων της.
Οι ιστορίες του γενετικού υλικού των νεοελλήνων δεν είναι καινούριο ζήτημα. Φαίνεται ξεκάθαρα ότι μας ενδιαφέρει τόσο πολύ η ταυτότητά μας, ή η συνέχεια του Ελληνικού Έθνους αφού εκεί βασίστηκε και η έννοια της προσωπικότητας του σύγχρονου νεοέλληνα. Πιθανόν ενδιαφέρει τόσο πολύ και άλλους λαούς, για τους δικούς τους φυσικά λόγους, φανερούς ή ύπουλους. Φυσικά για τους ερευνητές της Γενετικής τα ζητήματα αυτά,  είναι αυτονόητα και άκρως επιθυμητά. Για όλους εμάς, όμως, σε τι άραγε θα μπορούσαν να μας βοηθήσουν οι κατά καιρούς συζητήσεις περί της συνέχειας της καταγωγής μας; Ατενίζοντας το χθες και το σήμερα; Είναι προφανές ότι οι σημαντικότατες αυτές έρευνες μας γεμίζουν χαρά για την ‘καθαρότητα’ της φυλής μας, χωρίς τις πολλές επιμιξίες για τις οποίες  κατηγορηθήκαμε. Αλλά αν υποθέσουμε και το ποσοστό του  DNA των Σλάβων, ήταν υψηλότερο, ποια θα ήταν τα συναισθήματά μας;  Θα νοιώθαμε άσχημα, θα μας κατέκλυζε ικανός βαθμός  θλίψης για τη συνέχεια του Έθνους μας; Και τώρα, αφού με την οριστική σφραγίδα της επιστήμης της Γενετικής, είμαστε αυτό που πάντα επιθυμούσαμε, θα πρέπει λοιπόν τώρα να  επαναπαυτούμε πάνω στις δάφνες του παρελθόντος, κλείνοντας τα μάτια σε κάποιες κατάπτυστες και εγκληματικές ευθύνες των πολιτικών μας, ειδικά του πρόσφατου παρελθόντος, για την σημερινή κατάντια της χώρας μας; Την κατάσταση που ίσως κάποιοι παλιοί πολέμιοι της συνέχειας του ελληνισμού, όπως ο Γερμανός Φαλμεράϊερ, επιθυμούσαν; Και τι θα έλεγε ή θα ένιωθε ο προαναφερθείς λόγιος για τον οποίο τόσο και τόσο ασχοληθήκαμε; 

*Γεώργιος Σχορετσανίτης - Βικιπαίδεια

ΤΑ " ΝΕΑ ΕΡΕΙΠΙΑ" ΤΟΥ ΑΒΡΑΑΜ ΠΑΥΛΙΔΗ ΣΤΗ ΒΙΛΑ ΚΑΠΑΝΤΖΗ

ΤΟ ΜΟΡΦΩΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΘΝΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΗΣ

ΚΑΙ ΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

παρουσιάζουν την έκθεση φωτογραφίας

 

 

ΑΒΡΑΑΜ ΠΑΥΛΙΔΗΣ , ΝΕΑ ΕΡΕΙΠΙΑ

 

την Παρασκευή 5 Μαΐου 2017 στις 20:00

στο Πολιτιστικό Κέντρο Θεσσαλονίκης του ΜΙΕΤ

Βίλα Καπαντζή – Βασιλίσσης Όλγας 108

Η έκθεση συνοδεύεται από ομότιτλο κατάλογο

με κείμενο του Ηρακλή Παπαϊωάννου

 

Διάρκεια έκθεσης: 5 Μαΐου έως 2 Ιουλίου 2017

Ώρες λειτουργίας: Τρίτη έως Κυριακή 10:00 έως 18:00

Δευτέρα κλειστά

Πριν από είκοσι πέντε χρόνια ο Αβραάμ Παυλίδης ξεκίνησε να φωτογραφίζει εσωτερικούς χώρους, αθέατους μικρόκοσμους από τα σωθικά της ελληνικής επαρχίας. Η διεισδυτική ματιά του επέμεινε με αυθεντικότητα στη θεματική της εγκατάλειψης, ως ευλαβικό προσκύνημα των ερειπίων που αφήνουν πίσω τους η ζωή που σβήνει και η νεωτερικότητα που ελαύνει, σε μια εποχή που η γυαλιστερή θωριά του διαρκώς καινούργιου θάμπωνε το βλέμμα. Μετά το 2010, και ενώ η χώρα είχε εισέλθει απότομα στα άπατα νερά της κρίσης, στράφηκε σε παρατημένες εγκαταστάσεις της βιομηχανικής κοινωνίας που παρήγαγε μαζικά προϊόντα και συμπεριφορές, όπως εργοστάσια, στρατόπεδα, ξενοδοχεία, ψυχιατρεία.

Το έργο του στηρίζεται σε δυο βασικούς πυλώνες: ο πρώτος είναι το ντοκουμέντο που παρέμεινε ισχυρό θεμέλιο της φωτογραφίας παρά την θεωρητική κριτική που δέχτηκε. Ο δεύτερος είναι η θητεία στο αρχιτεκτονικό σχέδιο και η χαμηλόφωνη μαθητεία στη ζωγραφική, μέσα από τη γνωριμία με τον Γιάννη Τσαρούχη και τον θαυμασμό από νεαρή ηλικία για το έργο του Γιάννη Σπυρόπουλου. Οι δυο τους σφράγισαν το έργο του, επιτρέποντάς του να συναιρεί το δημώδες με το μοντέρνο, το φωτογραφικό με το ζωγραφικό.

Ο Παυλίδης γίνεται παρατηρητής των ερειπίων που γεννά ο οξύς ανταγωνισμός, η αυξανόμενη ταχύτητα, η υπόκωφη βία της προόδου, ταξιδεύοντας σε όλη τη χώρα με το διαρκές κίνητρο να αντικρίσει μια εικόνα που δεν έχει ξαναδεί, μέσα από μια ιδιαίτερη παραδοξότητα: ότι εκτιμά τις αρετές της παράδοσης, ενώ συγχρόνως αναζητά διαρκώς νέες εικόνες στις στάχτες της, μέσα σε νέα ερείπια. Ίσως η αινιγματική αυτή αντίφαση να συνιστά το δακτυλικό αποτύπωμα μιας ολόκληρης εποχής. Και ο Παυλίδης μοιάζει να έλκεται ακαταμάχητα από τις αινιγματικές αντιφάσεις και τα επιμελώς κρυμμένα μυστικά.

Ηρακλής Παπαϊωάννου

Ο Αβραάμ Παυλίδης γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη το 1950. Μεταξύ 1957 και 1968 έζησε στο χωριό Γάζωρος Σερρών. Το διάστημα 1969-1972 σπούδασε Διακόσμηση και μετά εργάστηκε για δυο χρόνια σε γραφείο αρχιτεκτονικών μελετών, ενώ παράλληλα άρχισε να τον ενδιαφέρει η ζωγραφική. Εργάστηκε για πολλά χρόνια σε εταιρεία διανομής βιβλίων. Το 1976 ξεκίνησε να ταξιδεύει στην Ελλάδα. Φωτογραφίζει από το 1990 εστιάζοντας σταδιακά στην αναπαράσταση εσωτερικών χώρων, κυρίως της ελληνικής υπαίθρου, που διαθέτουν άρωμα παράδοσης. Φωτογραφίες του έχουν παρουσιαστεί τα τελευταία χρόνια σε ατομικές και ομαδικές εκθέσεις στην Ελλάδα και το εξωτερικό όπως, μεταξύ άλλων, η ατομική έκθεση στο Μουσείο Φωτογραφίας Θεσσαλονίκης (2004) και αυτή στην γκαλερί της Βιέννης Forum am Schillerplatz (2009). Το έργο του έχει εκδοθεί στις μονογραφίες Εστίες Παράδοσης (ΜΦΘ, 2004) και Το Τελευταίο Βλέμμα (Ευρώδι, 2010).

Πληροφορίες: 2310 295170-1

ΑΠΑΤΕΩΝΑΣ ή ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΘΑΥΜΑΤΟΠΟΙΟΣ;

Εναλλακτικές θεραπείες

 

«Δρ» Μουρούτης, ο «γιατρός» με τα ανύπαρκτα πτυχία!

ΠΗΓΗ: http://ellinikahoaxes.gr

 

Ο «Δρ.» Κων/νος Μουρούτης είναι γνωστός σε πολλούς συμπολίτες μας ανά την επικράτεια, για τους χειμαρρώδεις λόγους του σε αμφιθέατρα (όχι πανεπιστημιακά), αίθουσες εκδηλώσεων, τηλεοπτικά πάνελ (μέχρι και στην ΕΡΤ) ακόμη και σχολεία, όπου καταπιάνεται, μεταξύ άλλων, με θέματα υγείας, βασιζόμενος στα «πτυχία» που ισχυρίζεται ότι διαθέτει. Πόσο αληθινά είναι όμως αυτά τα πτυχία;

Η παρούσα έρευνα έγινε με σκοπό να θίξει τα κακώς κείμενα στο θέμα της προάσπισης της δημόσιας υγείας και δεν αποσκοπεί στη στοχοποίηση ανθρώπων.
Ας δούμε το βιογραφικό του, όπως αυτό εμφανίζεται στην επίσημη ιστοσελίδα του:
http://archive.is/1RV9U

Το ανωτέρω βιογραφικό, έχει «ψαλιδιστεί» από τον ίδιο το κ. Μουρούτη. Σε παλαιότερο αποθηκευμένο λινκ, πάλι από την ιστοσελίδα του, είναι πιο επεξηγηματικός:

[......................]
_______________________________________________________

 ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΟΛΟΚΛΗΡΟ ΤΟ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΤΑΤΟ ΑΡΘΡΟ ΠΟΥ ΑΠΟΚΑΛΥΠΤΕΙ ΜΕ ΤΕΚΜΗΡΙΑ ΤΟΝ "ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ"  ΒΙΟ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΟΛΙΤΕΙΑ ΤΟΥ ΑΜΦΙΛΕΓΟΜΕΝΟΥ "ΔΟΚΤΟΡΑ"

 

 

«Δρ» Μουρούτης, ο «γιατρός» με τα ανύπαρκτα πτυχία.

Από το λόγο στην εικόνα

 

Το γράμμα μιας άγνωστης

 Στέφαν Τσβάιχ
μετάφραση: Τατιάνα Λιάνη

Ροές, 2003
103 σελ.
ISBN 960-283-174-Χ, ISBN-13 978-960-283-174-8, [Κυκλοφορεί]
Τιμή € 10,65

Το "Γράμμα μιας άγνωστης" η δημοφιλέστερη νουβέλα του Στέφαν Τσβάιχ, είναι η ιστορία ενός μεγάλου πάθους. Μια έφηβη ερωτεύεται έναν νέο, πετυχημένο συγγραφέα, και χτίζει όλη της τη ζωή πάνω στην ύπαρξή του. Τρεις φορές τους φέρνει κοντά η μοίρα και κάθε φορά ο γοητευτικός και επιπόλαιος συγγραφέας τη δέχεται στη ζωή του για λίγο με χαρά και την περιβάλλει με το στιγμιαίο, επιπόλαιο πάθος του - χωρίς όμως να τη θυμάται ποτέ την επόμενη φορά.
Όταν θα πάρει το γράμμα της θα είναι πια πολύ αργά...

"Σε κοιτούσα σταθερά. "Αναγνώρισέ με, αναγνώρισέ με επιτέλους!" φώναζε το βλέμμα μου. Αλλά τα μάτια σου χαμογελούσαν φιλικά και ανήξερα. Με φίλησες ακόμα μια φορά. Αλλά δε με αναγνώρισες. Προχώρησα βιαστικά, γιατί ένιωθα ότι είχαν ανέβει δάκρυα στα μάτια μου και δεν έπρεπε να τα δεις. Στον προθάλαμο έπεσα σχεδόν πάνω στον υπηρέτη σου, και τότε -σ' αυτό το ένα, ακούς; σ' αυτό το ένα δευτερόλεπτο, που τον κοίταξα με δάκρυα στα μάτια, ένα φως έλαμψε μέσα του. Σ' αυτό το ένα δευτερόλεπτο, μ' αναγνώρισε ο γέρος άντρας που είχε να με δει

από παιδί. Αυτό το δευτερόλεπτο κατάλαβε ίσως για μένα

 περισσότερα απ' ό,τι εσύ σ' όλη σου τη ζωή".

Η ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΣΤΗΝ ΟΘΟΝΗ

 

 
*Starring Joan Fontaine & Louis Jourdan* *Directed by Max Ophuls* 




 Στη Βιέννη των αρχών του 19ου αιώνα, ένας διάσημος πιανίστας παίρνει ένα γράμμα από μιαν άγνωστη γυναίκα, η οποία του εξομολογείται το πάθος της γι' αυτόν πριν από 30 χρόνια όταν ήταν ακόμα μια ρομαντική 15χρονη κοπελίτσα. Διασκευή του ομώνυμου βιβλίου του Στέφαν Τσβάιχ*

Θόδωρος Μαλικιώσης, ο "θεμελιωτής" του θρυλικού για τους προοδευτικούς ανθρώπους Θεμέλιου

ΘόδωροςΜαλικιώσης: «Ένα χρέος έχουμε, τη δημοκρατία και τα μάτια μας»

 

 Κρημνιώτη Πόλυ

Δημοσίευση: Η Αυγή,  23 Απριλίου 2017

 

Ο Μίμης Δεσποτίδης "ο πνευματικός ηγέτης του Θεμέλιου", όπως τον αποκαλούν ο Ηλίας Ηλιού, η Νανά Καλιανέση, ο Γιάννης Νεγρεπόντης, ο Τάκης Λαμπρόπουλος της Κολούμπια, η σύλληψή του, ο Ιππόδρομος, η Γυάρος, η λεηλασία του βιβλιοπωλείου από τη χούντα επανέρχονται μέσα από τη χειμαρρώδη αφήγησή του...

«Ένα χρέος έχουμε, τη δημοκρατία και τα μάτια μας» λέει ο Θόδωρος Μαλικιώσης, ιδρυτής από κοινού με τον Μίμη Δεσποτίδη του εμβληματικού εκδοτικού οίκου Θεμέλιο, που καινοτόμησε και εν πολλοίς διαμόρφωσε το μεταπολιτευτικό εκδοτικό τοπίο με τις προδικτατορικές καινοτόμες και παρεμβατικές εκδόσεις και εκδηλώσεις του.
Από τα ιδεολογικά προπύργια της Αριστεράς, το Θεμέλιο και το βιβλιοπωλείο του Λέσχη του Βιβλίου είναι ο μόνος εκδοτικός που έκλεισε η χούντα. «Κατάσχεσαν τα πάντα. Το Θεμέλιο ήταν ένας επικίνδυνος ιδεολογικός εχθρός για τη δικτατορία» λέει.
Βετεράνος εκδότης, στέλεχος της ΕΔΑ και της ανανεωτικής Αριστεράς, με μακρά διαδρομή και συνδικαλιστική δράση στον χώρο των εκδοτών, ακμαίος παρά τα 85 του χρόνια, ο Θόδωρος Μαλικιώσης, καθισμένος στο γραφείο του στο Θεμέλιο, θυμάται εκείνα τα χρόνια, τα πρόσωπα και τα γεγονότα.
Ο Μίμης Δεσποτίδης «ο πνευματικός ηγέτης του Θεμέλιου», όπως τον αποκαλούν ο Ηλίας Ηλιού, η Νανά Καλιανέση, ο Γιάννης Νεγρεπόντης, ο Τάκης Λαμπρόπουλος της Κολούμπια, η σύλληψή του, ο Ιππόδρομος, η Γυάρος, η λεηλασία του βιβλιοπωλείου από τη χούντα επανέρχονται μέσα από τη χειμαρρώδη αφήγησή του, φωτίζοντας πτυχές και γεγονότα μιας εποχής κατά την οποία οι πολιτικοί, κοινωνικοί αγώνες και το πνευματικό στίγμα της Αριστεράς έμεινε ανεξίτηλο.

* Πώς ήταν διαμορφωμένο το εκδοτικό τοπίο όταν ξεκίνησε το Θεμέλιο;
Να γυρίσουμε 13 χρόνια πριν ανοίξει το Θεμέλιο. Το τέλος του εμφυλίου πολέμου βρίσκει τον χώρο του βιβλίου συρρικνωμένο, χωρίς την παρουσία αριστερών εκδοτών. Κάποιοι απ’ αυτούς είχαν κλείσει με βάση τους εμφυλιακούς νόμους καταστολής, κάποιοι άλλοι είχαν σιωπήσει.
Παρέμειναν κυρίως οι ιστορικοί εκδότες του Μεσοπολέμου και κάποιοι κατοχικοί. Η Εστία, ο Ζαχαρόπουλος, ο Φέξης, ο Ελευθερουδάκης, ο Καραβίας, ο Γκοβόστης, ο Βασιλείου, ο Πάπυρος, ο Ίκαρος, οι Φίλοι του Βιβλίου. Αριστερά βιβλία δεν έβγαιναν. Μετά τον Εμφύλιο, επανέρχονται κάποιες θεσμικές λειτουργίες που είχαν καταργηθεί με βάση τη νομοθεσία του εμφυλίου πολέμου και αφορούσαν την ελευθερία του προφορικού και γραπτού λόγου, του βιβλίου. Η πολύ ασφυκτική λογοκρισία, η οποία διατηρήθηκε στα χρόνια του Εμφυλίου, με κάποιες ελαφρές χαλαρώσεις, σταδιακά διευρύνονταν. Αυτό έδωσε τη δυνατότητα να αρχίσουν να εμφανίζονται κάποιες πρώτες μικρές εκδοτικές παρουσίες και, με δεδομένη την υποχρέωση της κυβέρνησης να προκηρύξει βουλευτικές και αυτοδιοικητικές εκλογές που είχαν χρόνια να γίνουν, οδήγησε το 1950 σε εκλογές, με τη Δημοκρατική Παράταξη να φέρνει το εκπληκτικό αποτέλεσμα του 10%, έχοντας υποψήφιους μόνο στις μεγάλες πόλεις.
Ακολούθησαν τον επόμενο χρόνο δημοτικές εκλογές, όπου η Αριστερά σάρωσε στους περισσότερους δήμους της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης. Επανήλθε η ενεργοποίηση ευρύτερων ομάδων πολιτών στις μεγάλες πόλεις. Αυτές είναι οι δύο πρώτες εκλογές από το 1950 μέχρι το 1951 που συγκροτείται η ΕΔΑ. Εγώ, τότε, συμμετείχα οργανικά στο κίνημα. Προηγουμένως, όμως, τα χρόνια του Εμφύλιου συμμετείχα παρεΐστικα, με ενέργειες που δεν είχαν κομματική σχέση. Δίναμε μάχες, για παράδειγμα, στο σχολείο για τη δημοτική που απαγορευόταν. Εμένα με αποβάλανε έναν χρόνο από το Γυμνάσιο γιατί έγραφα τις εκθέσεις στη δημοτική. Μια μέρα διαμαρτυρήθηκα στον γυμνασιάρχη. Ήταν ένας προοδευτικός άνθρωπος, που, αν και έγραφα πολύ καλές εκθέσεις, δεν διάβαζε ποτέ την έκθεσή μου στην τάξη. «Δεν τις διαβάζω» μου είπε «γιατί θα υπάρξουν συνέπειες και για σένα, και για μένα». Πήγαινα στο νυχτερινό σχολείο, στο 6ο Γυμνάσιο στο Κουκάκι. Ήταν το σχολείο εκείνο απ’ όπου ξεκινήσαμε τους αγώνες , προκειμένου να καταργηθούν τα δίδακτρα που είχαν επιβάλει οι κυβερνήσεις της Δεξιάς στα δημόσια σχολεία.
Αμέσως μετά τον Εμφύλιο, άρχισαν να ξεφυτρώνουν μικρές εκδοτικές μονάδες στηριζόμενες κυρίως σε αριστερούς που απολύονταν από φυλακές και εξορίες. Ήταν πολύ δύσκολο για τους αριστερούς να βρουν δουλειά τότε, υπήρχαν τα πιστοποιητικά φρονημάτων. Πολλοί απ' αυτούς, επειδή είχαν μια Παιδεία, γνώριζαν ξένες γλώσσες ή είχαν ασχοληθεί παλιότερα με το βιβλίο, προσλαμβάνονταν από τους υπάρχοντες εκδοτικούς οίκους.
Είχε αρχίσει ήδη να αυξάνεται η παραγωγή του βιβλίου. Έτσι ένα μέρος βρήκε δουλειά στους παλιούς εκδότες, οι οποίοι διάλεγαν αριστερούς γιατί ήταν μορφωμένοι και αποτελεσματικοί στη δουλειά τους. Κάποιοι άλλοι έφτιαξαν δικούς τους μικρούς εκδοτικούς οίκους, εκδίδοντας λίγα βιβλία στην αρχή, τα οποία διακινούσαν οι πλασιέ που επισκέπτονταν σπίτια και χώρους δουλειάς, δημόσιους και ιδιωτικούς, δίνοντας τη δυνατότητα στον καθένα να αγοράζει βιβλία που τα πλήρωνε με δεκαπενθήμερες δόσεις. Είναι η εποχή της κάρτας και των δόσεων, που με αυτή τη μορφή κράτησε μέχρι την αρχή του νέου αιώνα.
Αυτή η στροφή στον τρόπο της παραγωγής και της διακίνησης του βιβλίου πολλαπλασιάστηκε σε επίπεδο χιλιάδων αντιτύπων και εκατοντάδων τίτλων βιβλίων με αριστερό πρόσημο. Άρχισαν να βγαίνουν ρωσικά μυθιστορήματα, βιβλία Ιστορίας. Βέβαια, η λογοκρισία υπήρχε. Τότε μπήκε ο κολοφώνας στο βιβλίο, αλλά με πολλές λεπτομέρειες και αναλυτικά στοιχεία παραγωγής, για να γνωρίζει η ασφάλεια όλες τις λεπτομέρειες. Παρ’ όλη την τρομοκρατία που υπήρχε όχι μόνο επέζησε αυτό το καινούργιο που εμφανίστηκε στο βιβλίο, αλλά εμφανίστηκαν και νέοι εκδοτικοί οίκοι.
Μέσα απ' αυτή την παρέμβαση η Αριστερά μπόρεσε να ξαναπροβάλει τις ιδέες της. Άρχισαν να βγαίνουν και μαρξιστικά βιβλία, ελληνική και ξένη λογοτεχνία με πολιτικά θέματα. Εκείνη την περίοδο δημιουργείται ο Κέδρος της Νανάς και του Νίκου Καλιανέση, η Βιβλιοεκδοτική του Μακρονησιώτη Κίμωνα Καμπούρη, η Μέλισσα του Ραγιά, η Κυψέλη, η Μόρφωση, ο Δωρικός του Αριστείδη Κλάδου, αγωνιστή από το Ηράκλειο, ο Δίφρος του Γιάννη Γουδέλη, ο 20ός Αιώνας του Νίκου Καραγιώργη, που έβγαλε όλα τα έργα του Γιάννη Κορδάτου, ο Ηριδανός του Παπακώστα, ο Φυτράκης. Οι περισσότεροι ασχολήθηκαν με το βιβλίο μετά την απόλυσή τους από τις φυλακές, τη Μακρόνησο και τον Αϊ - Στράτη.
Αυτή είναι μια ολόκληρη διαδρομή. Πολλοί απ' αυτούς τους εκδοτικούς μεγάλωσαν. Όλοι κατάφεραν και επέζησαν και έγιναν συγκροτημένοι οίκοι, έβγαλαν πολλά βιβλία, έκαναν παρεμβάσεις. Ήταν ένα κίνημα θα μπορούσε να πει κανείς στη δεκαετία του '50, στα πέτρινα χρόνια.
Μετά τις εκλογές του '58, με τη θριαμβευτική νίκη της ΕΔΑ, αρχίζει πάλι ένα μεγάλο κύμα τρομοκρατίας, με συλλήψεις, εκτοπίσεις. Όλο το κοινωνικό φάσμα, κατά συνέπεια και το βιβλίο, δέχτηκε την επίθεση μιας νέας πολιτικής από το κράτος και το παρακράτος για να σπάσει η άνοδος της Αριστεράς. Πρέπει να πούμε, όμως, ότι αυτή την περίοδο της άνθισης της εκδοτικής δραστηριότητας άρχισαν να γράφονται βιβλία με μαρτυρίες, μυθιστορήματα, αφηγήματα από τα χρόνια του Εμφυλίου και της Αντίστασης. Από τα πρώτα βιβλία που βγάλαμε στο Θεμέλιο ήταν δύο σημαντικές μαρτυρίες το «Ακούμε τη φωνή σου, πατρίδα» της Έλλης Παπαδημητρίου, με μαρτυρίες θυμάτων και αγωνιστών της Εθνικής Αντίστασης από τα βάσανα και τις διώξεις του Εμφύλιου, και «Το ημερολόγιο της Γιούρας» του Αντρέα Νενεδάκη, που είχε όλη την Ιστορία της μεσαιωνικής Γιούρας, που άνοιξε και «φιλοξένησε» χιλιάδες κρατουμένους. Πολλοί βασανίστηκαν, δολοφονήθηκαν εκεί, στην πιο βάρβαρη και εξοντωτική φυλακή.
Όταν στη δικτατορία από τον Ιππόδρομο μάς πήγαν στη Γυάρο, όλα αυτά που είχαμε ακούσει και διαβάσει δεν μας έκαναν καθόλου αισιόδοξους για τον προορισμό μας. Κοντά στο βιβλίο έχουμε μια σταδιακή ανάπτυξη και των άλλων πολιτιστικών δραστηριοτήτων, στο θέατρο, στον κινηματογράφο, στη μουσική ιδιαίτερα, στα εικαστικά και σε όλες στις πολιτιστικές δράσεις, αλλά και τις πολιτικές και τις κοινωνικές. Μέσα σ’ αυτό το κλίμα μεγάλων ιδεολογικών και πολιτικών συγκρούσεων, τον Μάιο του 1963 δημιουργήθηκε το Θεμέλιο σαν μια ριζοσπαστική και αριστερή παρέμβαση στον χώρο του βιβλίου και του πολιτισμού γενικότερα.

* Ο Μίμης Δεσποτίδης ήταν ο εμπνευστής της δημιουργίας του Θεμέλιου;
Ναι. Ο Μίμης είχε συνειδητοποιήσει την ανάγκη να ιδρυθεί ένας εκδοτικός οίκος αριστερός, με ανοιχτούς ορίζοντες, ένας εκδοτικός οίκος ανοιχτός στον διάλογο και στα νέα ρεύματα, που θα είχε παιδευτικό χαρακτήρα και παράλληλα θα παρενέβαινε στην πολιτιστική και μορφωτική ζωή του τόπου.
Ήταν μια προσωπικότητα εμβληματική από τα χρόνια της Εθνικής Αντίστασης. Ήταν επικεφαλής του πολιτισμού στο Κεντρικό Συμβούλιο της ΕΠΟΝ, ενέπνευσε με τις ιδέες και τη δράση του όχι μόνο στη μάχη με τα όπλα, αλλά και στη μάχη για τον πολιτισμό. Ήταν θρυλική φυσιογνωμία στα χρόνια της Εθνικής Αντίστασης, με το ψευδώνυμο ο Πέτρος της ΕΠΟΝ. Είναι ο γνωστός Πέτρος του βιβλίου της Άλκης Ζέη. «Ο μεγάλος περίπατος του Πέτρου» είναι ο Πέτρος που συνδέθηκε, που καθοδήγησε, που είχε τη σχέση με τους ανθρώπους του πολιτισμού, της τέχνης και της διανόησης. Ήταν εμβληματική φυσιογνωμία για την Αριστερά και τον πολιτισμό.
Ο Μίμης βασανίστηκε στα χρόνια της μεταδεκεμβριανής τρομοκρατίας στη Μακρόνησο, απ’ όπου απολύθηκε άρρωστος και ξαναβασανίστηκε στις ανακρίσεις πριν οδηγηθεί στο στρατοδικείο, όπου καταδικάστηκε σε θάνατο. Ο Μίμης ήταν από τα πιο ριζοσπαστικά και ανανεωτικά στελέχη της στην ΕΔΑ. Έχαιρε εκτίμησης όχι μόνο από τους αριστερούς. Ανοιχτός, διαλεκτικός, ήταν χαρισματικός, μιλούσε και ενέπνεε, ήταν ενήμερος για τα βιβλία που κυκλοφορούσαν, παλιά και καινούρια, ήταν ευφυής και πολύ μορφωμένος, είχε δε έναν πολύ εκφραστικό λόγο.
Εγώ δεν ξεχνώ το γέλιο του. Ακόμα κι αν θύμωνες μαζί του, αυτό το χαμόγελο καταλάγιαζε την ψυχή σου.

* Εσείς πώς βρεθήκατε στην περιπέτεια του Θεμέλιου;
Εγώ προηγουμένως, είχα έναν μικρό εκδοτικό οίκο, τον Κόσμο του Βιβλίου, που τον ίδρυσα στα χρόνια της παρανομίας, το 1954, και είχα βγάλει τρία βιβλία, μεταξύ των οποίων «Η τέχνη μου και η ζωή μου» της Γκαλίνα Ουλάνοβα που μετέφρασε ο Κώστας Κουλουφάκος και «Η ξεχερσωμένη γη» του Σολόχωφ. Επίσης, βοηθούσα το κόμμα σε εκδοτικές δραστηριότητες. Κάποιες φορές είχα την εκδοτική ευθύνη των ψηφοδελτίων. Μεγάλη υπόθεση εκείνη την εποχή, που με το παραμικρό σου ακύρωναν τα ψηφοδέλτια. Ήξερε ο Μίμης ότι έχω ασχοληθεί με το βιβλίο. Ήμασταν και οι δύο στη Διοικούσα Επιτροπή της ΕΔΑ.
Πολλές φορές κουβεντιάζαμε για το βιβλίο και μου εκμυστηρεύτηκε το όραμά του για τη δημιουργία ενός αριστερού εκδοτικού οίκου. Μου πρότεινε να αναλάβω το εγχείρημα, συμφωνήσαμε στη μορφή και στο περιεχόμενο και προχωρήσαμε. Ξεκινήσαμε εκ του μηδενός.
Νοικιάσαμε ένα γραφείο σε όροφο, δίπλα στα γραφεία της «Επιθεώρησης Τέχνης» στη Σταδίου. Αυτή ήταν καλή γειτνίαση, γιατί είχαμε επικοινωνία με πνευματικούς ανθρώπους, αντλήσαμε ένα δυναμικό συνεργατών, μας βοήθησαν σε υποδείξεις, βρήκαμε ανθρώπους, ιδιαίτερα με τις γνωριμίες του Μίμη, συνδεθήκαμε με συγγραφείς της Αριστεράς οι οποίοι με προθυμία έδωσαν τα βιβλία τους να εκδοθούν όταν τα ζήτησε ο Μίμης, όπως η Έλλη Αλεξίου, η Μέλπω Αξιώτη, ο Μήτσος Αλεξανδρόπουλος, η Διδώ Σωτηρίου, ο Νικηφόρος Βρεττάκος, η Άλκη Ζέη κ.ά. Εκδότης ήμουν εγώ, ο πνευματικός ηγέτης όμως του Θεμέλιου ήταν ο Μίμης.

* Ποια ήταν τα πρώτα βιβλία που εκδόθηκαν στο Θεμέλιο;
Ήταν «Τα λουλούδια της Χιροσίμα» της Αμερικανίδας Εντίτα Μόρις, ένα βιβλίο για την καταστροφή της Χιροσίμα, και μετά το «Ένας έρωτας μια ζωή» της Μαρίνα Σερένι, «Οι νύχτες και αυγές» του Μήτσου Αλεξανδρόπουλου, οι «Σκληροί αγώνες για μικρή ζωή» της Έλλης Αλεξίου, «Το σπίτι μου» της Μέλπως Αξιώτη και το «Απαγορεύεται. Ημερολόγιο της Γιούρας» του Αντρέα Νενεδάκη και το «Ακούμε τη φωνή σου, πατρίδα» της Έλλης Παπαδημητρίου.

* Το Θεμέλιο χρηματοδοτούνταν από την ΕΔΑ;
Το Θεμέλιο ήταν αυτόνομη επιχείρηση. Δεν είχε οικονομική σχέση με το κόμμα, δεν ήταν επιχείρηση του κόμματος. Άλλωστε, αυτός ήταν και ο όρος στον οποίο είχαμε συμφωνήσει με τον Μίμη, ότι, δηλαδή, σε καμία περίπτωση δεν θα εξαρτηθεί το εκδοτικό από το κόμμα ούτε στις επιλογές και ούτε τις δράσεις του. Πολιτικά είναι γεγονός ότι ήταν το εκδοτικό του κόμματος, οικονομικά δεν είχε σχέση μαζί του.

* Ποτέ δεν σας βοήθησε οικονομικά το κόμμα;
Ποτέ. Το κεφάλαιο με το οποίο ξεκίνησε το Θεμέλιο ήταν οι 200.000 δραχμές της Μπάμπης Οικονόμου, οι οποίες δόθηκαν τμηματικά. Αριστερή, από πολύ πλούσια οικογένεια, η Μπάμπη μάς στήριξε οικονομικά στα πρώτα μας βήματα. Στόχος μας ήταν να μπορούμε να αυτοχρηματοδοτούμαστε από την εκδοτική μας δραστηριότητα.

* Τι καινούριο έφερε στον χώρο του βιβλίου το Θεμέλιο;
Άλλαξε το τοπίο. Συνδέθηκε με σημαντικές δραστηριότητες. Καθιέρωσε, κατ’ αρχάς, κάτι που δεν υπήρχε μέχρι τότε. Οι εκδηλώσεις μέσα στο βιβλιοπωλείο, τα αφιερώματα, π.χ., στο βιβλίο για τη γυναίκα, στο βιβλίο για την Αντίσταση, οι εκθέσεις τέχνης, τότε δεν γίνονταν στα βιβλιοπωλεία, το Θεμέλιο τις καθιέρωσε.
Έφερε έναν πλούτο και νέων εκδόσεων, σε νέα αντίληψη και με νέα μορφή. Πρώτα απ' όλα δημιούργησε συστηματικές εκδοτικές, σειρές τις λεγόμενες «βιβλιοθήκες». Οι εκδόσεις μας εντάσσονται σε σειρές όπως «Συγγραφείς για πάντα», «Ξένη πεζογραφία», «Ελληνική λογοτεχνία», «Μαρτυρίες», «Βιβλιοθήκη δημοκρατικού διαλόγου», «Βιβλιοθήκη Εθνικής Αντίστασης», και βεβαίως η σειρά «Μαρξιστική Σκέψη», πρωτόγνωρη για εκείνη την εποχή, με κλασικά μαρξικά έργα που εκδίδονταν σε μικρό σχήμα και με χαμηλές τιμές, ώστε να είναι προσιτά στους νέους, τους φοιτητές και στα μικρά εισοδήματα.
Έγιναν επιλογές από προοδευτικά λογοτεχνήματα, ευρωπαϊκά, σοβιετικά και αμερικανικά. Είχαμε γαλλική, αμερικανική, σοβιετική, ρωσική, τουρκική, τσεχική λογοτεχνία. Είχαμε τη «Μικρή σειρά» με μικρότερου σχήματος βιβλία, κυρίως ευρωπαϊκής λογοτεχνίας. Αυτές προφτάσαμε μέχρι τη δικτατορία. Η σειρά «Ιστορική βιβλιοθήκη» δημιουργήθηκε μεταδικτατορικά υπό τη διεύθυνση του Νίκου Σβορώνου. Βγάζαμε ωστόσο και προδικτατορικά ιστορικά βιβλία, τα δύο βιβλία του Σπύρου Λιναρδάτου «Πώς φτάσαμε στην 4η Αυγούστου» και «Η 4η Αυγούστου» σε μικρή σειρά κ.ά.

* Πώς υποδέχτηκαν ο πνευματικός, ο εκδοτικός κόσμος και κυρίως οι αναγνώστες το Θεμέλιο;
Το Θεμέλιο το αγκάλιασε το αναγνωστικό κοινό, πρώτα απ' όλα ο κόσμος της Αριστεράς, με θέρμη. Ο πρώτος χρόνος ήταν δύσκολος, γιατί τα χρήματα ήταν περιορισμένα και ο στόχος ήταν να ανοίξουμε βιβλιοπωλείο. Το μεγάλο πρόβλημα που αντιμετωπίζαμε ήταν ότι ήμασταν κλεισμένοι σε έναν όροφο. Η επιδίωξή μας ήταν να κατέβουμε στο ισόγειο, εκεί που περπατούσε ο κόσμος για να είμαστε σε επαφή μαζί του.
Η στοά της Όπερας, ήταν ένας προνομιακός χώρος. Εκεί στεγάστηκε το πρώτο βιβλιοπωλείο, αμέσως μετά το δεύτερο, το ένα δίπλα στο άλλο. Μετά νοικιάσαμε έναν ελεύθερο χώρο πάνω από τον κινηματογράφο, που ήταν στο ύψος των παταριών των δύο βιβλιοπωλείων, και το ’65 βγήκαμε στην Ακαδημίας με το μεγάλο μαγαζί στην είσοδο της στοάς. Στο πατάρι φιλοξενούνταν τα ξενόγλωσσα βιβλία και η γκαλερί. Το ξενόγλωσσο τμήμα του Θεμέλιου, με διευθύντρια τη Σάσα Τσακίρη, είχε γίνει πολύ γνωστό και αποδείχτηκε αρκετά επικερδές. Σκέψου ότι τα Χριστούγεννα του '66, τις τελευταίες γιορτές πριν από τη χούντα των συνταγματαρχών, το Θεμέλιο ξεπέρασε σε τζίρο τον Ελευθερουδάκη, που ήταν ο μεγάλος εκδοτικός και βιβλιοπωλικός οίκος της Αθήνας. Είχε σχολιαστεί και στον Τύπο ότι ένα καινούριο βιβλιοπωλείο έγινε πρώτο σε τόσο λίγο χρονικό διάστημα.

* Αυτό πού οφειλόταν;
Στην ποιότητα της λειτουργίας του βιβλιοπωλείου, η οποία ήταν ανταγωνιστική όχι στο οικονομικό επίπεδο, αλλά σε θέματα λειτουργίας, ποιότητας και εγκυρότητας. Τότε υπήρχαν οι πάγκοι, τα καρότσια που στήνονταν και ανταγωνιστικά συνήθως έξω από τα βιβλιοπωλεία, που πουλούσαν βιβλία, πολλά από τα οποία ήταν κακής ποιότητας.
Η δική μας πολιτική ήταν να ενημερώνουμε τους πελάτες μας ότι κάποια βιβλία, παρ’ ότι τα είχαμε στο βιβλιοπωλείο, μπορούσαν να τα προμηθευτούν φθηνότερα από τα καρότσια. Έτσι αποκτήσαμε εγκυρότητα και, κυρίως, ο κόσμος μάς εμπιστευόταν.
Το Θεμέλιο έλαμπε στη λειτουργία του. Η δε εξυπηρέτηση ήταν εξαιρετική, οι υπάλληλοί μας ήταν πλήρως ενημερωμένοι. Πολύ σημαντικό ρόλο έπαιξαν και οι αλλεπάλληλες εκδηλώσεις που κάναμε. Γύρω στις 40 πραγματοποιήθηκαν στα τρία χρόνια λειτουργίας του βιβλιοπωλείου.
Ενισχύθηκε ένα κλίμα ποιότητας μέσα στον βιβλιοχώρο, βγάλαμε βιβλία με εξαιρετικές μεταφράσεις, όλοι μας οι μεταφραστές ήταν λογοτέχνες, όπως οι Διδώ Σωτηρίου, Νικηφόρος Βρεττάκος, Στρατής Τσίρκας κ.ά. καινοτομήσαμε στη μορφή των εκδόσεών μας, τα εξώφυλλά μας τα φιλοτεχνούσαν γνωστοί εικαστικοί, όπως ο Γιώργος Βακιρτζής, ο Δήμος Σκουλάκης κ.ά.

* Πόσα βιβλία εκδώσατε τον πρώτο χρόνο;
Ξεκινήσαμε με πέντε. «Τα λουλούδια της Χιροσίμα» της Εντίτα Μόρις, «Ένας έρωτας, μια ζωή» της Σερένι και από πλευράς ελληνικής λογοτεχνίας «Οι νύχτες και αυγές» του Μήτσου Αλεξανδρόπουλου, «Σκληροί αγώνες για μικρή ζωή» της Έλλης Αλεξίου και «Το καπλάνι της Βιτρίνας» της Άλκης Ζέη. Τη δεύτερη χρονιά εκδώσαμε 15 και τα επόμενα τρία χρόνια πλησιάσαμε τους 80 τίτλους.

* Εκείνη την περίοδο πόσα βιβλία κυκλοφορούσαν κατά μέσο όρο τον χρόνο;
Πολύ λίγα σε σχέση με τον καταιγισμό που γίνεται τώρα. Βγάζαμε λίγους τίτλους, αλλά σε 2.000 έως 3.000 αντίτυπα τον καθένα.

* Τι δεν θα ξεχάσετε από αυτή την πρώτη περίοδο του Θεμέλιου;
Είναι πολλά που δεν ξεχνώ. Τη Νανά Καλιανέση του Κέδρου πρώτα απ’ όλα. Πόσο ενθουσιάστηκε για το εγχείρημά μας, με πραγματική ειλικρίνεια. Αριστερή εκδότρια και βιβλιοπώλης η ίδια, αδιαφόρησε για τον κίνδυνο του ανταγωνισμού από το Θεμέλιο, το οποίο είχε μάλιστα και τη στήριξη του κόμματος. Μας έδωσε απλόχερα τα βιβλία της για το βιβλιοπωλείο, με τους καλύτερους όρους και ήταν παρούσα στα εγκαίνιά του. Μας έφερε μάλιστα και λουλούδια.
Η ίδια συμπαράσταση και όταν μετά τη δικτατορία ανοίξαμε ξανά τη Λέσχη του Βιβλίου στην οδό Σόλωνος, που, παρά τις πολλές δυσκολίες και τους ανταγωνισμούς, παραμένει όρθια όπως και οι εκδόσεις μας. Αλλά και άλλοι από τον χώρο του βιβλίου χάρηκαν με το εγχείρημά μας. Εγώ όμως δεν ξεχνάω και τα παιδιά που δούλεψαν στο βιβλιοπωλείο, με πόση αγάπη και αφοσίωση βοήθησαν τα λίγα χρόνια εκείνης της διαδρομής.
Ο Νίκος Τερζάκης, επονίτης της Αντίστασης και φυλακισμένος πολλά χρόνια στη Γιούρα του Εμφύλιου, που εργάστηκε σαν επιμελητής των εκδόσεών μας σε αρκετά βιβλία που εκδώσαμε εκείνη την περίοδο. Με μεγάλη αφοσίωση συνέβαλε στις περίτεχνες και δύσκολες εκδόσεις. Μετά τα δύο πρώτα χρόνια, το 1965 ανοίξαμε το βιβλιοπωλείο της Θεσσαλονίκης, στην οδό Καστριτσίου, το οποίο από κάποια στιγμή κι έπειτα το διηύθυνε ο ποιητής Κώστας Λαχάς, και στα Χανιά, στην αγορά των Χανίων, με τον Σωτήρη και τη Βαγγελιώ Φανουριάκη. Ετοιμάζαμε τέσσερα ακόμα, στην Πάτρα, την Καβάλα, τη Μυτιλήνη και τη Λάρισα, τα είχαμε σχεδιάσει, είχαμε βρει τους ανθρώπους, αλλά μας πρόφτασε η χούντα.

* Το Θεμέλιο είχε και δίσκους;
Από τη στιγμή που εδραιώθηκε το βιβλιοπωλείο, το 1964 που πήραμε το δεύτερο κατάστημα στη Στοά, βάλαμε και δίσκους. Είχαν αρχίσει πια να βγαίνουν οι δίσκοι του Θεοδωράκη. Κάναμε εκδήλωση μάλιστα για τον Μίκη. Στις εκδηλώσεις μας δεν γέμιζαν απλά τα βιβλιοπωλεία, έκλεινε η Στοά. Κάναμε σχεδόν μία εκδήλωση τον μήνα στο βιβλιοπωλείο, μέχρι που πήραμε μέρος στον διαγωνισμό βιτρίνας για το καλοκαίρι. Τη βιτρίνα μας την είχε σχεδιάσει ο Δήμος Σκουλάκης.
Στο δισκογραφικό κομμάτι συνεργαζόμασταν με τον Τάκη Λαμπρόπουλο της Κολούμπια, που έβγαζε και τους περισσότερους δίσκους. Τότε δεύτερος στη δισκογραφία ήταν ο Μίνως Μάτσας και μετά η Λύρα, αλλά οι μεγάλοι βγαίνανε στον Λαμπρόπουλο. Μάλιστα, πριν ακόμα παράξει τους δίσκους, με έπαιρνε τηλέφωνο για να ρωτήσει πόσους θα πάρει το Θεμέλιο για να καθορίσει την παραγωγή του. Δεν θα ξεχάσω όταν τις πρώτες μέρες μετά τη δικτατορία, που εγώ είχα συλληφθεί, η γυναίκα μου πήγε στον Λαμπρόπουλο και τον παρακάλεσε να κρατήσει τις συναλλαγματικές, να μην πάει να τις εισπράξει από την τράπεζα. Τη δέχτηκε με μεγάλη ευγένεια, την άκουσε και φώναξε τον λογιστή του να του φέρει τις συναλλαγματικές. Τις έσκισε μπροστά της.

* Εσάς πώς σας συνέλαβαν;
Κάθε βράδυ, όταν έκλεινε το βιβλιοπωλείο, πήγαινα στα γραφεία των εκδόσεων στην οδό Κιάφας. Εκείνη την περίοδο προετοιμάζαμε μια εκδήλωση για τον Αζίζ Νεσίν. Ο Νεσίν έφτασε στην Ελλάδα την ημέρα του πραξικοπήματος και, όπως μου είχε αφηγηθεί στις μεταδικτατορικές συναντήσεις μας, δεν βγήκε καν από το αεροδρόμιο, με την επόμενη πτήση επέστρεψε στην Τουρκία. Ετοιμάζαμε παράλληλα την πασχαλινή παραγωγή. Ετοίμαζα 12 νέα βιβλία για το Πάσχα, τα οποία καταστράφηκαν όλα. Πολλά απ' αυτά ήταν σχεδόν έτοιμα, τους έλειπε το εξώφυλλο. Τα βιβλία του Θεμέλιου τα λεηλάτησε η χούντα.
Εκείνη λοιπόν την περίοδο, μετά την Κιάφας πήγαινα στη μπουάτ «Τζάκι», όπου τραγουδούσαν ο Καλογιάννης και η Φαραντούρη. Το βράδυ της 20ής Απριλίου όμως ήμουν τόσο κουρασμένος, που πήγα κατευθείαν σπίτι. Έτσι με συνέλαβαν τα χαράματα. Ήρθαν να με πάρουν δύο αστυνομικοί. Όταν ετοιμάστηκα, έπεσαν και οι δύο κόρες μου στην αγκαλιά μου και δεν με άφηναν. Οι αστυνομικοί έδειξαν ότι συγκινήθηκαν και μου είπαν να περάσουν σε καμιά ώρα να με πάρουν. Αρνήθηκα και τους ακολούθησα.
Η τελευταία μου εικόνα, όταν ανεβήκαμε στο καμιόνι, ήμασταν, θυμάμαι, με τον Γιάννη Νεγρεπόντη, ήταν η γυναίκα μου, η Φωφώ. Είδα ξαφνικά τη φιγούρα της στη μέση της λεωφόρου και στρατιώτες να τη σπρώχνουν για να φύγει από τον δρόμο. Αυτό στριφογύριζε στο μυαλό μου συνέχεια. Έδωσα μια μεγάλη μάχη να ξεχάσω τι αφήνω πίσω μου. Να μη θυμάμαι τη Φωφώ και τα παιδιά, να μην αγωνιώ γι’ αυτούς, να μη σκέφτομαι τίποτα από την προηγούμενη ζωή.

* Σας πήγαν στον Ιππόδρομο;
Ακριβώς. Μείναμε στον Ιππόδρομο 5-6 μέρες. Ήμασταν μία παρέα, ο Ηλίας Ηλιού, ο Άγγελος Διαμαντόπουλος, ο Κώστας Προβελέγγιος, ο Μήτσος Τραχανής, ο Μαραγκουδάκης. Ήταν σούρουπο όταν φωνάξανε τον Ηλία Ηλιού και τον πήρε έξω η φρουρά. Πέρασαν ώρες, είχε σκοτεινιάσει πια, ανησυχούσαμε για τον Ηλία. Κάποια στιγμή εμφανίστηκαν δύο τεθωρακισμένα έξω από την πύλη και ένα μεγάλο φορτηγό που έριχνε τους προβολείς στην είσοδο. Ήταν μια εικόνα προετοιμασίας ενδεχόμενης σύγκρουσης. Ανοίγει ξαφνικά η πόρτα και μπαίνει ο Ηλίας. Το πρόσωπό του είχε εκδορές, δεν μπορούσε να περπατήσει, σημειωτέον ότι είχε μόλις εγχειριστεί στα πόδια στο εξωτερικό. Μόλις τον είδαμε, σηκωθήκαμε όλοι όρθιοι, αναστατωμένοι και τον θυμάμαι εκείνη τη στιγμή, γιατί μου έκανε εντύπωση η δύναμη ψυχής και το σθένος του. Γυρίζει και μας λέει «Καθίστε κάτω και αφήστε τις μαλακίες». Και ήρθε, κάθισε κοντά μας και μας έλεγε ανέκδοτα.
Φοβήθηκε μην αντιδράσουμε, φοβήθηκε την προβοκάτσια. Αυτή η στάση του ανδρός με εντυπωσίασε, χρειάζεται μεγάλη δύναμη. Η πρώτη μέρα στον Ιππόδρομο ήταν εφιαλτική. Ήταν γύρω τεθωρακισμένα, μας φώναζαν, έβριζαν. Εκείνοι που είχαν περάσει από το Μακρονήσι λέγανε ότι τέτοιος τρόμος δεν υπήρχε. Δεν μας χτύπησαν, αλλά ένιωθες ότι ανά πάσα στιγμή θα σε πυροβολήσουν. Φοβερή ψυχολογική βία.

* Μετά τον Ιππόδρομο πού σας μετέφεραν;
Μετά τον Ιππόδρομο μας πήγαν στην Ελευσίνα κι από ‘κεί μας βάλανε σε ένα οχηματαγωγό. Οι παλιοί έμπειροι από μεταγωγές τους στα χρόνια του Εμφυλίου κοιτούσαν από τη χαραμάδα του οχηματαγωγού και μας είπαν ότι πάμε στη Γιούρα. Η Γιούρα του Εμφυλίου ήταν ισοδύναμος τρόμος με το Μακρονήσι. Κοιτούσαν ποιοι θα μας παραλάβουν. Αν ήταν στρατός, θα αντιμετωπίζαμε βίαιες καταστάσεις. Ανακουφιστήκαμε όταν αυτός που κοίταγε τη χαραμάδα μάς είπε ότι ήταν χωροφυλακή στην προβλήτα. Μόλις κατεβήκαμε μας υποδέχτηκαν οι χωροφύλακες, οι δε βαθμοφόροι έτρεξαν να βοηθήσουν τον Ηλία που ήταν χτυπημένος στα πόδια και δεν μπορούσε να περπατήσει. Τα χάσαμε.
«Κύριε πρόεδρε, καλώς ήρθατε» τον υποδέχτηκαν ο διοικητής, οι βαθμοφόροι, οι απλοί χωροφύλακες. Ήταν όλη η μονάδα της χωροφυλακής της Βουλής, που κι αυτούς τους είχαν μεταθέσει δυσμενώς στη Γυάρο, να μας φυλάνε. Δεν ήταν αντικομουνιστές.

* Πώς ήταν εκεί;
Ήμασταν οι πρώτοι που μπήκαμε στο στρατόπεδο, όπου βέβαια κοιμόμασταν με βάρδιες τα βράδια, διότι οι αρουραίοι ήταν τεράστιοι. Στην αρχή ήταν εκεί ένα σκάφος του ναυτικού, υδροφόρος. Τα ναυτάκια ήταν μια χαρά παιδιά. Ήταν πολύ χαλαρή η κατάσταση μ' αυτή τη χωροφυλακή που είχαμε, μέχρι που φτιάξαμε ομάδα κρατουμένων όπου παίζαμε βόλεϊ με τα ναυτάκια του πολεμικού σκάφους.
Κάποια στιγμή έγινε γνωστό το γεγονός στην Ασφάλεια και ήρθε εντολή από την Αθήνα να φύγει αμέσως το σκάφος και να μην ξανασυμβεί έξοδος κρατουμένων και ανάμειξή τους με στρατιώτες. Η Γιούρα τότε είχε μαζέψει 6.000 - 7.000 κρατουμένους. Ένα πρωί μας συγκεντρώνουν στο προαύλιο και ο διοικητής μας ανακοινώνει: «Ήρθε αυτή τη στιγμή. Ένα έγγραφο από την κεντρική διοίκηση της χωροφυλακής για να σας διαμηνύσω τα εξής: Θα ήθελα προκαταβολικά να σας πω ότι αυτό είμαι υποχρεωμένος να το κάνω και δεν σας ασκώ καμία πίεση. Όσοι θέλουν να πάνε σπίτια τους και να κάτσουν ήσυχα να περάσουν από ‘δω. Όσοι δεν θέλουν να κάτσουν ήσυχα να περάσουν από εκεί».
Και βεβαίως έγινε κάτι που εμένα με στενοχώρησε πάρα πολύ. Πολλοί πέρασαν από εδώ. Από την επόμενη ημέρα άρχισαν να ζητάνε δηλώσεις, ο διοικητής αποστρατεύτηκε και έφυγε από το νησί.

* Βία σας εξασκούσαν;
Δεν είχαμε επεισόδια βίας εναντίον μας ούτε στο Παρθέν, ούτε στο Λακκί ούτε στη Γιούρα. Στη Γιούρα ήρθε ο Παττακός, δεν είχε κλείσει ακόμα ο Απρίλιος, με κάποια λίστα των άκρως επικινδύνων. Ήμασταν καμιά 70αριά οι πιο επικίνδυνοι. Μας παρέλαβε ένα μικρό οχηματαγωγό του ναυτικού. Όταν φτάσαμε, αντιμετωπίσαμε μια σκληρή κατάσταση. Μας βάλανε στο στρατόπεδο φωνάζοντας, όπου είχαν χτίσει τα παράθυρα, και μόλις μπήκαμε μέσα σφράγισαν και την πόρτα. Ήταν μαζί μας και ο Μανώλης Γλέζος.
Αρχίσαμε να αντιδρούμε, ήρθε μια επιτροπή της χωροφυλακής, όπου έγιναν διαπραγματεύσεις και μας άνοιξαν την πόρτα, μας υποσχέθηκαν ότι το άλλο πρωί θα ανοίξουν και τα παράθυρα.

* Το Θεμέλιο ήταν ο μόνος εκδοτικός οίκος που έκλεισε η χούντα;
Ναι, ήταν ο μόνος. Κατάσχεσαν τα πάντα. Το Θεμέλιο ήταν ένας επικίνδυνος ιδεολογικός εχθρός για τη δικτατορία. Είναι χαρακτηριστικό για τον ρόλο που είχε το Θεμέλιο ως επικίνδυνη για το καθεστώς δράση της Αριστεράς ότι το χαρτί της εκτόπισής μου δεν με αναφέρει με την ιδιότητα του μέλους της Διοικούσας Επιτροπής της ΕΔΑ, αλλά ως διευθυντή του Θεμέλιου.

* Τώρα που συμπληρώθηκαν 50 χρόνια από την 21η Απριλίου, τι σκέψεις σας έρχονται στον νου;
Ένα χρέος έχουμε, τη δημοκρατία και τα μάτια μας. Να προστατέψουμε τη δημοκρατία και να αποτρέψουμε πολιτικές τέτοιες που θα μας οδηγήσουν σε παρόμοιο αποτέλεσμα. Είχε και τις προσωπικές οδύνες η δικτατορία. Τα παιδιά μου δεν τα είδα που μεγάλωσαν, δεν στάθηκα δίπλα στην Άννα και τη Δέσποινα όσο θα 'πρεπε εκείνη την περίοδο που με χρειάζονταν περισσότερο.