Ο σουρεαλισμός στα δημόσια οικονομικά από τους μαθητευόμενους μάγους μας: στο πρόγραμμα δημόσιου δανεισμού για το 2026 είναι εγγεγραμμένα 13 δισ., δηλαδή όσα πάμε να αποπληρώσουμε πρόωρα . Αυτό σημαίνει ότι αποπληρώνουμε τώρα πρόωρα παλαιά δάνεια που έχουν επιτόκιο 1,5%, αλλά παίρνουμε καινούρια δάνεια με ...4%! Και πανηγυρίζουμε. Φασκελοκουκούλωστα!...
Ο
Πλάτωνας εκτιμούσε ιδιαίτερα την επιστήμη, άρα και την τεχνολογία, την
όποια τεχνολογία της εποχής του. Από την άποψη αυτή θα μπορούσε να
εκτιμά, αν ζούσε σήμερα, τα τεχνολογικά επιτεύγματα των εταιρειών του
Ιλον Μασκ. Αυτό που δεν θα εκτιμούσε σίγουρα θα ήταν η θηριώδης
περιουσία του, άσε που ο Μασκ βοηθήθηκε πολύ από τις αμερικανικές
κυβερνήσεις να την απογειώσει. Ο Πλάτωνας, ίσως ο πρώτος φιλόσοφος που
ασχολήθηκε με τις ανισότητες (στην «Πολιτεία» και στους «Νόμους» του),
πίστευε πως κανενός η περιουσία δεν θα έπρεπε να είναι πάνω από τέσσερις
φορές μεγαλύτερη από οποιουδήποτε άλλου.
Η περιουσία του Μασκ
είναι 5 εκατομμύρια φορές μεγαλύτερη από εκείνη μιας μέσης οικογένειας
των ΗΠΑ. Ξεπέρασε τις προάλλες το ένα τρισ. δολάρια και τώρα προσωρινά,
για λόγους πτώσης των τιμών των μετοχών, είναι μόλις 873 δισ. δολάρια.
Οπως γράφει ένας ιστορικός των ιδεών στους New York Times, αν την κάνεις
δεσμίδα των εκατό δολαρίων, θα φτάσει τα 1.100 χιλιόμετρα ύψος. Ο
Γιάννης Αντετοκούνμπο που όπως ξέρουμε θα παίρνει καμιά 60αριά
εκατομμύρια τον χρόνο από τους Μαϊάμι Χιτ, θα χρειαζόταν κάπου 17.000
περιόδους για να φτάσει την περιουσία του Μασκ. Και αν η περιουσία του
Τζον Ροκφέλερ είχε φτάσει κάποτε να αντιστοιχεί στο 1,5% του τότε ΑΕΠ
των ΗΠΑ, η περιουσία του Μασκ αντιστοιχεί στο 3% του σημερινού τους ΑΕΠ.
Ζούμε
μέσα σε μια θεμελιώδη αντίφαση. Η τεχνολογία προχωράει αλματωδώς, αλλά
οι προσδοκίες των σημερινών κοινωνιών απέχουν πολύ από το να είναι
μεγάλες. Και δεν μιλάμε για τις μεγάλες προσδοκίες του ορφανού Πιπ στο
ομότιτλο έργο του Ντίκενς, που αποδεικνύονται φενάκη. Ακόμα και οι
μικρές προσδοκίες βελτίωσης του επιπέδου ζωής χάνονται από τον ορίζοντα.
Οι ευρωπαϊκές κοινωνίες, που πλέον έχουν να φοβούνται και πολέμους,
ψηφίζουν ακροδεξιούς με την αρρωστημένη προσδοκία να κυνηγηθούν ανηλεώς
οι φτωχοδιάβολοι Πιπ αυτού του κόσμου, κατά προτίμηση οι αλλόθρησκοι,
λες και μόνο αυτό απομένει να ελπίζουν, την ώρα που άλλοι απομυζούν
ανενόχλητοι γη, νερό και αέρα φτάνοντας τα κέρδη τους στη στρατόσφαιρα.
Για
τη δική μας χώρα ας μη μιλάμε καλύτερα – μέσα σε αυτό το τοπίο η
προσδοκία των 970 ευρώ μικτά δεν μοιάζει καθόλου με προσδοκία. Κάπου
«128.500 Ελληνες πτυχιούχοι ανώτατης εκπαίδευσης ζουν πλέον σε χώρες της
Ευρωπαϊκής Ζώνης Ελεύθερων Συναλλαγών (Ε.Ε., Ελβετία, Νορβηγία,
Ισλανδία, Λιχτενστάιν), ο υψηλότερος αριθμός που έχει καταγραφεί ποτέ»,
γράφει το capital.gr και να προσθέσουμε και μια προσωπική εμπειρία σε
αυτό: δεν πρόκειται μόνο για πτυχιούχους, αφού τα τρία αγόρια ενός
ζευγαριού που διατηρεί μπακάλικο σε τουριστικό χωριό της ηπειρωτικής
Ελλάδας όπου βρεθήκαμε δουλεύουν στην εστίαση της… Ισλανδίας.
Συχνά
οι «μεγάλες προσδοκίες» στηρίζονται σε πήλινα πόδια και είναι σαφώς
προτιμότερος ένας συστηματικός, ήσυχος βηματισμός προς τα εμπρός. Αρκεί
όμως να μην πρόκειται για βήμα σημειωτόν ή για απώλεια προσανατολισμού,
να έχουμε συνείδηση προς τα πού είναι το μπρος και προς τα πού το πίσω.
Οι Kneecap δεν φοβούνται να πάρουν θέση – τόσο ρητά όσο και έμπρακτα – απέναντι σε φλέγοντα παγκόσμια ζητήματα, όπως η γενοκτονία στη Γάζα. Και το έχουν αποδείξει πολλές φορές.
Το ιρλανδικό ραπ συγκρότημα – που ήταν headliner στο βρετανικό μουσικό φεστιβάλ Ρίντινγκ – δεν απογοήτευσε με την εμφάνισή του.
Μια παλαιστινιακή σημαία ήταν (όπως πάντα) απλωμένη πάνω από την
κονσόλα του DJ Provai (ο οποίος αντικαταστάθηκε προσωρινά από έναν άλλον
λόγω της γέννησης του παιδιού του), ενώ ο Μόγκλαϊ Μπαπ και ο Μο Χάρα
ξεσήκωσαν το πλήθος με τα τραγούδια τους από το νέο τους άλμπουμ,
FENIAN, αλλά και το Fine Art.
Και, όπως σε κάθε συναυλία τους, τα πολιτικά μηνύματα συνόδευσαν τη μουσική.
«Είναι σημαντικό για εμάς να χρησιμοποιούμε αυτή την πλατφόρμα για
αυτό που θεωρούμε σωστό, και κάποιοι άνθρωποι δεν είναι τόσο γ******α
τυχεροί αυτή τη στιγμή, κι αυτοί είναι οι αδελφοί και οι αδελφές μας
στην Παλαιστίνη», δήλωσε το συγκρότημα στα μισά της εμφάνισής του την
τελευταία ημέρα του Ρίντινγκ.
«Οπότε απλά θέλω να αφιερώσω λίγο χρόνο για να δείξω αλληλεγγύη, ως
Ιρλανδοί κατανοούμε τον εκτοπισμό, την αποικιοκρατία και τον
εξαναγκαστικό λιμό ενός πληθυσμού που βλέπουμε αυτή τη στιγμή στην
Παλαιστίνη. Γι’ αυτό απλά θυμηθείτε πόσο τυχεροί είμαστε όλοι που
βρισκόμαστε σε ένα λιβάδι με τους καλύτερους γ******** φίλους μας
ακούγοντας μουσική, και ας σκεφτόμαστε ταυτόχρονα τους Παλαιστίνιους
αδελφούς και τις αδελφές μας, οπότε γ**ώ τον Μπενιαμίν Νετανιάχου, και
λευτεριά, λευτεριά στην Παλαιστίνη!», είπαν.
Σε άλλο σημείο της εμφάνισής τους, μάλιστα, εξέφρασαν τη… στήριξή
τους στον νέο πρωθυπουργό της Βρετανίας, Άντι Μπέρναμ, τον οποίο
χαρακτήρισαν «μα***α» (άλλωστε, όποιος κι αν είναι ο πρωθυπουργός της
Μεγάλης Βρετανίας, το συγκρότημα από το Μπέλφαστ δεν ξεχνά τι σημαίνει
βρετανική αποικιοκρατία).
Μια παλαιστινιακή σημαία ήταν (όπως πάντα) απλωμένη πάνω από την
κονσόλα του DJ Provai (ο οποίος αντικαταστάθηκε προσωρινά από έναν άλλον
λόγω της γέννησης του παιδιού του), ενώ ο Μόγκλαϊ Μπαπ και ο Μο Χάρα
ξεσήκωσαν το πλήθος με τα τραγούδια τους από το νέο τους άλμπουμ,
FENIAN, αλλά και το Fine Art.
Και, όπως σε κάθε συναυλία τους, τα πολιτικά μηνύματα συνόδευσαν τη μουσική.
«Είναι σημαντικό για εμάς να χρησιμοποιούμε αυτή την πλατφόρμα για
αυτό που θεωρούμε σωστό, και κάποιοι άνθρωποι δεν είναι τόσο γ******α
τυχεροί αυτή τη στιγμή, κι αυτοί είναι οι αδελφοί και οι αδελφές μας
στην Παλαιστίνη», δήλωσε το συγκρότημα στα μισά της εμφάνισής του την
τελευταία ημέρα του Ρίντινγκ.
«Οπότε απλά θέλω να αφιερώσω λίγο χρόνο για να δείξω αλληλεγγύη, ως
Ιρλανδοί κατανοούμε τον εκτοπισμό, την αποικιοκρατία και τον
εξαναγκαστικό λιμό ενός πληθυσμού που βλέπουμε αυτή τη στιγμή στην
Παλαιστίνη. Γι’ αυτό απλά θυμηθείτε πόσο τυχεροί είμαστε όλοι που
βρισκόμαστε σε ένα λιβάδι με τους καλύτερους γ********; φίλους μας
ακούγοντας μουσική, και ας σκεφτόμαστε ταυτόχρονα τους Παλαιστίνιους
αδελφούς και τις αδελφές μας, οπότε γ**ω τον Μπενιαμίν Νετανιάχου, και
λευτεριά, λευτεριά στην Παλαιστίνη!», είπαν.
Σε άλλο σημείο της εμφάνισής τους, μάλιστα, εξέφρασαν τη… στήριξή
τους στον νέο πρωθυπουργό της Βρετανίας, Άντι Μπέρναμ, τον οποίο
χαρακτήρισαν «μα***α» (άλλωστε, όποιος κι αν είναι ο πρωθυπουργός της
Μεγάλης Βρετανίας, το συγκρότημα από το Μπέλφαστ δεν ξεχνά τι σημαίνει
βρετανική αποικιοκρατία).
«Σμαράγδι» και «Ωκεανός»: Τα κατοικίδια μιας ρωμαϊκής οικογένειας που διασώθηκαν σε ψηφιδωτό
Περίληψη
Σε ανασκαφές στην αρχαία πόλη του Αδραμυττίου στη δυτική
Τουρκία, μαθαίνουμε από το Blog anaskafi.gr, ότι αρχαιολόγοι ανακάλυψαν ένα ρωμαϊκό ψηφιδωτό δάπεδο του 2ου–3ου
αι. μ.Χ. , που απεικονίζει μια γάτα και έναν σκύλο με τα ονόματά τους ,«Σμαράγδι» και «Ωκεανός», αντίστοιχα!
Πρόκειται για σπάνιο προσωπικό τεκμήριο της οικιακής ζωής της εποχής , μέσα σε μια πολυτελή έπαυλη (villa/domus) με
κεντρικό αίθριο, υδραυλικές εγκαταστάσεις και ...15 εικονιστικά ψηφιδωτά
πάνελ.
Ανάμεσα στις παραστάσεις περιλαμβάνονται μυθολογικά θέματα
(Μέδουσα, Έρωτας, φτερωτός ίππος) και μοτίβα που παραπέμπουν στη Βόρεια
Αφρική, υποδηλώνοντας πιθανές εμπορικές σχέσεις. Ο φτερωτός ίππος
συνδέει την έπαυλη με την παλαιότερη νομισματοκοπία της πόλης (4ος αι.
π.Χ.).
Το κτίσμα πέρασε από φάσεις επισκευών και προσθηκών, ενώ η
παρουσία των ονομαστών κατοικίδιων σε επίσημο χώρο υποδοχής αναδεικνύει
την προσωπική ταυτότητα και το κοινωνικό κύρος των ιδιοκτητών.
Η μελέτη
δημοσιεύτηκε το 2026 και η ταυτότητα του ιδιοκτήτη παραμένει άγνωστη.
Η ελληνική παράδοση στην περιοχή του Αδραμυττίου υπήρξε εξαιρετικά ισχυρή και συνεχής για πάνω από δύο χιλιετίες, αφήνοντας ανεξίτηλο το στίγμα της σε όλες τις πτυχές της ζωής της πόλης.
Η ελληνική ταυτότητα του Αδραμύττειου ήταν εμφανής σε δημόσιους θεσμούς, όπως η κοπή νομισμάτων. Η πόλη εξέδιδε νομίσματα με ελληνικές επιγραφές (π.χ. "ΑΔΡΑΜΥΤΗΕΝΩΝ") και παραστάσεις θεών όπως ο θεός Απόλλωνας και οι Διόσκουροι. Επίσης, ήταν γνωστή για τη σχολή ρητορικής της, με επιφανή εκπρόσωπο τον ρήτορα Ξενοκλή τον Αδραμυττηνό.
Η πόλη διατήρησε τον ελληνικό της χαρακτήρα κατά τη Ρωμαϊκή περίοδο και γνώρισε ακμή που συνεχίστηκε στη Βυζαντινή Αυτοκρατορία. Από το Αδραμύττιο καταγόταν μάλιστα και ο Βυζαντινός Αυτοκράτορας Θεοδόσιος Γ΄.
Βιντεοσκόπησητης δίπρακτης έκδοσης του μπαλέτουΤα εκατομμύρια του Αρλεκίνου (Harlequinade), σε χορογραφία του Μαριούς Πετιπά, μουσική του Ρικάρντο Ντρίγκο και αναβίωση από τον Αλεξάντερ Μισούτιν., η οποία κινηματογραφήθηκε στις 25 Φεβρουαρίου 2012
Πρόκειται για γοητευτική παράσταση, με πολύχρωμους χαρακτήρες, ζωντανά σκηνικά και τα κοστούμια σε στιλ commedia dell'arte, που στηρίζεται όχι μόνο στους βασικούς πρωταγωνιστές αλλά
και στους μικρότερους ρόλους.
Το έργο έχει ως κορμό την αρχική παράσταση των Μπαλανσίν και Πετιπά, που ανέβηκε το 1900 και αναβίωνε το θέατρο της Commedia dell'arte, δηλαδή μια κωμωδία με χονδροειδές χιούμορ και μιμήσεις από ηθοποιούς που φορούσαν μάσκες δηλωτικές των χαρακτήρων που υποδύονταν.
.
Η πρώτη πράξη- παντομίμα εξιστορεί τις προσπάθειες του πατέρα της
Κολομπίνας να εκτρέψει την προσοχή του Αρλεκίνου , για να παντρέψει την
κόρη του με έναν πλούσιο.
Τον πατέρα βοηθά ο υπηρέτης του Πιερότος, αυτός όμως εξουδετερώνεται από τη γυναίκα του Πιεροτίνα.
Με τη βοήθεια τέλος της καλής νεράιδας, που τροποποιεί ευνοϊκά τις
οικονομικές προοπτικές του Αρλεκίνου, η αληθινή αγάπη θριαμβεύει.
Η δεύτερη πράξη είναι αφιερωμένη στους διασκεδαστές που γιορτάζουν το
γάμο της Κολομπίνας και του Αρλεκίνου ως επιστέγασμα του θριάμβου του
έρωτά τους, ο οποίος πέρασε θριαμβευτικά μία σειρά επώδυνων δοκιμασιών. Όλοι
οι χορευτές της εμπνευσμένης σκηνοθετικά και γεμάτης χιούμορ
παράστασης είναι χαρισματικοί και άψογοι σε τεχνικό επίπεδο. Απολαυστική
είναι η σκηνή με την καλή νεράιδα και τους μικρούς ακολούθους της , που
τους υποδύονται παιδιά!
Η ιστορία ξεκινά έξω από το σπίτι του Κασσάνδρου (Cassandre), ενός πλούσιου και στρυφνού ηλικιωμένου, ο οποίος είναι ο πατέρας της πανέμορφης Κολομπίνας. ΟCassandre θέλει να παντρέψει την κόρη του με έναν πλούσιο, ηλικιωμένο και γελοίο ευγενή, τον Λέανδρο (Léandre), παρά τη θέλησή της. Ο Κάσσανδροςς εμφανίζεται στη σκηνή και καλεί τον υπηρέτη του, τον Πιερότο (Pierrot). Του δίνει αυστηρές οδηγίες να φυλάει το σπίτι και να κλειδώσει καλά την Κολομπίνα μέσα, ώστε να μην μπορέσει να τη δει ή να την κλέψει ο φτωχός εραστής της, ο Αρλεκίνος. Ο Πιερότος, αν και λίγο αδέξιος, υπόσχεται να εκτελέσει τις διαταγές του αφεντικού του.
0:05:17 | #02 Scène 2. Pierrette et Pierrot Στη σκηνή μπαίνει η Πιερέτα (Pierrette), η οποία είναι η σύζυγος (ή σύντροφος) του Πιερότου και ταυτόχρονα η πιστή καμαριέρα και φίλη της Κολομπίνας. Η Πιερέτα προσπαθεί να πείσει τον Πιερότο να τη βοηθήσει και να της δώσει τα κλειδιά του σπιτιού, ώστε να μπορέσει η Κολομπίνα να βγει και να συναντήσει κρυφά τον Αρλεκίνο. Ακολουθεί μια χιουμοριστική και εκφραστική σκηνή παντομίμας μεταξύ του ζευγαριού. Ο Πιερότος, φοβούμενος την οργή του Κασσάνδρου, αρνείται πεισματικά, πιστός στο καθήκον του, ενώ η Πιερέτα τον μαλώνει για τη σκληρότητά του.
0:07:51 | - Tempo di Valse un poco Moderato Η μουσική αλλάζει ύφος και μετατρέπεται σε ένα γλυκό, απαλό ρυθμό βαλς. Αυτό το μουσικό κομμάτι συνοδεύει τον χορό της Πιερέτας, η οποία χρησιμοποιεί τη γοητεία και τις χορευτικές της ικανότητες για να καλοπιάσει, να ζαλίσει ή να αποσπάσει την προσοχή του Πιερότου. Είναι μια κλασική σκηνή φλερτ και πειράγματος της κομέντια ντελ άρτε, όπου η έξυπνη υπηρέτρια προσπαθεί να υπερισχύσει του απλοϊκού συζύγου της.
0:09:13 | #03 Scène 3. Allegro Η μουσική γίνεται ξαφνικά γρήγορη, ζωντανή και γεμάτη ένταση (Allegro). Η κατάσταση περιπλέκεται και ο ρυθμός της δράσης επιταχύνεται. Ο Αρλεκίνος (Arlequin) πλησιάζει κρυφά στο προσκήνιο, προσπαθώντας να βρει τρόπο να επικοινωνήσει με την αγαπημένη του. Η Πιερέτα προσπαθεί να καλύψει την παρουσία του και να κρατήσει τον Πιερότο μακριά, δημιουργώντας μια σκηνή γεμάτη γρήγορες κινήσεις, παρεξηγήσεις και κωμικό τρέξιμο, η οποία προετοιμάζει το έδαφος για τη διάσημη σκηνή του μπαλκονιού και τη σερενάτα που ακολουθεί αμέσως μετά (στο δεύτερο μέρος).
#04 Scène 4. Sérénade & Pas d'ensemble (Le rendez-vous des amoureux)
Ο
Αρλεκίνος, με τη βοήθεια της Πιερέτας, καταφέρνει να πλησιάσει κάτω από
το μπαλκόνι της Κολομπίνας. Κρατά μια κιθάρα (ή μαντολίνο) και ξεκινά η
διάσημη Σερενάτα του Αρλεκίνου (Sérénade d'Arlequin), μία από τις πιο αναγνωρίσιμες μελωδίες του Riccardo Drigo. Η Κολομπίνα εμφανίζεται στο μπαλκόνι, ακούγοντας τον αγαπημένο της. Κατεβαίνει κρυφά και οι δυο τους χορεύουν ένα ρομαντικό Pas d'ensemble
(χορό των εραστών). Η Πιερέτα κρατά τσίλιες για να μην τους πιάσει ο
Πιερότος ή ο Κασσάνδρος. Η σκηνή είναι γεμάτη τρυφερότητα, λυρισμό και
κλασικές μπαλετικές φιγούρες.
#05 Scène 5. Les amis d'Arlequin (Οι Φίλοι του Αρλεκίνου) Η σκηνή γεμίζει με ζωντάνια καθώς εμφανίζονται οι φίλοι του Αρλεκίνου, ντυμένοι και αυτοί με τα πολύχρωμα ρούχα της κομέντια ντελ άρτε. Η Οι
φίλοι έρχονται για να υποστηρίξουν το ζευγάρι και να γιορτάσουν τον
έρωτά τους. Χορεύουν ένα χαρούμενο και δυναμικό ομαδικό κομμάτι, γεμάτο
άλματα και γρήγορες στροφές. Ωστόσο, η γιορτή διακόπτεται απότομα όταν ο
Κασσάνδρος και ο πλούσιος μνηστήρας Λέανδρος επιστρέφουν ξαφνικά. Ο
Αρλεκίνος και οι φίλοι του προσπαθούν να κρυφτούν, προκαλώντας πανικό. #06 Scène 6. La batte enchantée (Το Μαγικό Ραβδί) Είναι η κορυφαία και πιο "μαγική" σκηνή Πράξης, όπου εμφανίζεται η Καλή Νεράιδα (The Good Fairy), η προστάτιδα του Αρλεκίνου. Ο
Κάσσάνδρος και οι φρουροί του πιάνουν τον Αρλεκίνο, τον χτυπούν και τον
αφήνουν αναίσθητο στο έδαφος, ενώ κλειδώνουν ξανά την Κολομπίνα. Τότε
εμφανίζεται η Καλή Νεράιδα. Με τη μαγεία της, επαναφέρει στις αισθήσεις
του τον Αρλεκίνο και του χαρίζει ένα μαγικό ραβδί (une batte enchantée). Με
αυτό το ραβδί, ο Αρλεκίνος αποκτά υπερφυσικές δυνάμεις: μπορεί να
παγώνει τους εχθρούς του, να κάνει αντικείμενα να πετούν και να αλλάζει
τη μορφή των πραγμάτων. Η πράξη κλείνει με τον Αρλεκίνο να απελευθερώνει
την Κολομπίνα και να δραπετεύουν μαζί, αφήνοντας τον Κάσσανδρο και τον
Πιερότο παγιδευμένους και ανίσχυρους!
**************
ΔΕΥΤΕΡΗ ΠΡΑΞΗ
R.Drigo-M.Petipa:Les millions d'Arlequin
-Harlequinade 2act
#07 Danse des Alouettes (Ο Χορός των Κορυδαλλών) Η Πράξη ανοίγει με ένα πανέμορφο, ανάλαφρο ομαδικό βαλς (Valse des alouettes). Το corps de ballet (η ομάδα των χορευτών), ντυμένοι ως πουλιά (κορυδαλλοί) ή κρατώντας γιρλάντες, εκτελεί μια κλασική Petipa χορογραφία γεμάτη γεωμετρικούς σχηματισμούς. Το κομμάτι αυτό εισάγει τον θεατή στη γιορτινή και ανάλαφρη ατμόσφαιρα του γάμου.
#08 Grand Pas de Deux (Αρλεκίνος & Κολομπίνα)
Είναι το απόλυτο χορευτικό αποκορύφωμα ολόκληρου του μπαλέτου, το οποίο έχει μείνει στην ιστορία και χορεύεται συχνά αυτόνομα σε γκαλά μπαλέτου: Adagio: Ο Αρλεκίνος και η Κολομπίνα χορεύουν μαζί ένα ρομαντικό, λυρικό κομμάτι, γιορτάζοντας την ένωσή τους με εντυπωσιακές στηρίξεις και κομψές κινήσεις. Male Variation (Σόλο Αρλεκίνου): Ο Αρλεκίνος εκτελεί ένα δυναμικό σόλο γεμάτο μεγάλα άλματα, γρήγορες στροφές στον αέρα (tours) και κωμικές, παιχνιδιάρικες υποκλίσεις που ταιριάζουν στον χαρακτήρα του. Female Variation (Σόλο Κολομπίνας): Η Κολομπίνα απαντά με ένα σόλο γεμάτο χάρη, με έμφαση στην ακρίβεια των ποδιών (πιρουέτες και γρήγορα βήματα στις πουέντ). Coda: Οι δύο εραστές ενώνονται ξανά σε έναν καταιγιστικό, γρήγορο ρυθμό, εναλλάσσοντας σόλο εμφανίσεις πριν από την τελική τους κοινή πόζα.
#09 Pizzicato - La réconciliation de Pierrot avec Pierrette Μια από τις πιο διάσημες, χαριτωμένες και χιουμοριστικές σκηνές του έργου, υπό τους ήχους της χαρακτηριστικής pizzicato μουσικής του Drigo (μουσική που παράγεται με το τσίμπημα των χορδών των βιολιών). [1] Ύστερα από τις παρεξηγήσεις της Πρώτης Πράξης, ο Πιερότος και η Πιερέτα βρίσκονται ξανά. Η Πιερέτα τον πειράζει, ενώ ο Πιερότος, μετανιωμένος και αδέξιος, ζητά συγχώρεση. Μέσα από μια απολαυστική παντομίμα και ανάλαφρο χορό, το ζευγάρι των υπηρετών συμφιλιώνεται και αγκαλιάζεται, κερδίζοντας το χειροκρότημα του κοινού. [1]
#10 Galop Général (Το Τελικό Γκαλόπ) Η μεγάλη γιορτή φτάνει στο τέλος της , με ολόκληρο τον θίασο να ανεβαίνει στη σκηνή. Αρλεκίνος, Κολομπίνα, Πιερότος, Πιερέτα, ο πατέρας Κάσσανδρος, ακόμη και ο απορριφθείς Λέανδρος, ενώνονται με τους υπόλοιπους χορευτές σε ένα γρήγορο, πανηγυρικό γκαλόπ. Οι χαρακτήρες χορεύουν όλοι μαζί σε κύκλους και σειρές, δημιουργώντας ένα εντυπωσιακό, πολύχρωμο φινάλε που κλείνει με μια μεγάλη, πανηγυρική ομαδική πόζα.
«Επιστρέφοντας από ένα ταξίδι τους σε Αργεντινή και Βολιβία, οι αγαπητοί μου Μαρία και Χαβιέ μού έφεραν την εφημερίδα Clarín (σ.σ.: Σάλπισμα) τής 30ης Αυγούστου (σ.σ.: 1994).
Σ’ αυτήν υπήρχε η είδηση ότι στο κοινοβούλιο του Περού επρόκειτο να
εισαχθεί προς ψήφιση ένας νέος νόμος για τον τουρισμό, ο οποίος θα δίνει
την δυνατότητα εκχώρησης της εξερεύνησης των αρχαιολογικών περιοχών τού
Μάτσου-Πίτσου και της αρχαίας πόλης των ίνκα Τσαν-Τσαν σε ιδιωτικές
εταιρείες που θα λειτουργούν σε καθεστώς διεθνούς ανταγωνισμού. Η Clarín τιτλοφορεί το άρθρο της “Η τρέλλα των ιδιωτικοποιήσεων του Φουτζιμόρι (σ.σ.: πρόκειται για τον τότε πρόεδρο του Περού)“.
Συντάκτης τού νόμου είναι κάποιος Ρικάρντο Μερσενάρο, πρόεδρος της
επιτροπής τουρισμού & τηλεπικοινωνιών και μέλος τού περουβιανού
κονγκρέσσου, ο οποίος ισχυρίζεται, δίχως να μασάει τα λόγια του: “Το
κράτος πρέπει να εκμεταλλευτεί τις αρχαιολογικές του περιοχές κι αυτό
μπορεί να γίνει μόνο με την συνεργασία ξένων εταιρειών, οι οποίες έχουν
την απαραίτητη εξειδίκευση στον χώρο”. Αυτό μου φαίνεται σωστό.
Ας ιδιωτικοποιηθεί το Μάτσου-Πίτσου, ας ιδιωτικοποιηθεί το Τσαν-Τσαν, ας ιδιωτικοποιηθεί η Καπέλα Σιστίνα, ας ιδιωτικοποιηθεί ο Παρθενώνας, (ΣτGerontakos: τον ιδιωτικοποίησε ο Μητσοτάκης μέσω της υπουργού πολιτισμού Λίνας Μενδώνη) ας ιδιωτικοποιηθεί ο Νούνιο Γκονσάλβες (σ.σ. σημαντικός πορτογάλος ζωγράφος τού 15ου αιώνα), ας ιδιωτικοποιηθεί ο καθεδρικός ναός τής Σαρτρ (σ.σ.: διάσημος γαλλικός ναός τού 12ου αιώνα, μείγμα ρωμανικού και γοτθικού ρυθμού), ας ιδιωτικοποιηθεί ο Καταιγιστικός Κρουζ (σ.σ.: Αντόνιο Κρουζ, διάσημος πορτογάλος ποδηλάτης), ας ιδιωτικοποιηθεί το Τέμπλο της Δόξας στο Σαντιάγκο ντε Κομποστέλα, (σ.σ.: διάσημο τρίπτυχο τέμπλο τού 18ου αιώνα, στον καθεδρικό ναό τής ισπανικής πόλης Σαντιάγκο ντε Κομποστέλα), ας ιδιωτικοποιηθεί η Κορδιλιέρα των Άνδεων, ας ιδιωτικοποιηθούν τα πάντα, ας ιδιωτικοποιηθεί η θάλασσα κι ο ουρανός, ας ιδιωτικοποιηθεί το νερό κι ο αέρας, ας ιδιωτικοποιηθεί η δικαιοσύνη και ο νόμος, ας ιδιωτικοποιηθεί το σύννεφο που περνάει, ας ιδιωτικοποιηθεί το όνειρο, ειδικά αν γίνεται μέρα και με τα μάτια ανοιχτά. Και
τελικά, για να ολοκληρωθούν οι ιδιωτικοποιήσεις, ας ιδιωτικοποιηθούν
και τα κράτη, παραδίδοντας για κάποιο χρονικό διάστημα την εκμετάλλευσή
τους σε ιδιωτικές εταιρείες, που θα λειτουργούν σε καθεστώς διεθνούς
ανταγωνισμού. Εκεί βρίσκεται η σωτηρία τού κόσμου… Και τώρα, ας ιδιωτικοποιηθεί επίσης και η πουτάνα που τους γέννησε όλους». [Ζοζέ Σαραμάγκου, “Τετράδια του Λαντσαρότε – Ημερολόγιο ΙΙΙ, 1993-1995”)
[Ζοζέ Σαραμάγκου, "Τετράδια του Λαντσαρότε - Ημερολόγιο ΙΙΙ, 1993-1995" - Μετάφραση από τα πορτογαλικά: Cogito ergo sum]
Ευχαριστώ, Μανκέλ». Αυτές ήταν οι
τελευταίες λέξεις που δημοσίευσε στο μπλογκ του ο Ζοζέ Σαραμάγκου τον
Ιούνιο του 2010, λίγο πριν πεθάνει, εκφράζοντας την ευγνωμοσύνη του στον
σουηδό ομότεχνό του Χένινγκ Μανκέλ, ο οποίος είχε μόλις λάβει μέρος σε
ανθρωπιστική αποστολή στην Παλαιστίνη αγνοώντας τον αποκλεισμό που είχε
επιβάλει το Ισραήλ.
Όσο περνά ο καιρός τόσο οι ουρές των ανέργων πληθαίνουν, τόσο μακραίνουν.
Ο Πορτογάλος νομπελίστας είχε επίσης κληθεί να συμμετάσχει στον
Στολίσκο της Ειρήνης, αλλά η κατάσταση της υγείας του είχε πια
επιδεινωθεί. Όλο το προηγούμενο διάστημα, ωστόσο, συνέχιζε να
εμπλουτίζει συστηματικά το μπλογκ του, σχολιάζοντας πρόσωπα και πράγματα
της όλο και πιο παράλογης πραγματικότητας γύρω του, κι από αυτή τη
σοδειά προέκυψε ένα ακόμη «Τετράδιο», μεστό, σπινθηροβόλο και καυστικό.
Αποφασισμένος ώς το τέλος να αφυπνίζει τις συνειδήσεις των
εφησυχασμένων, ο Σαραμάγκου αναρωτιέται για το τι απέμεινε πια από την
έννοια της δημοκρατίας, επιτίθεται με ανανεωμένη φόρα σ' «αυτό το
πράγμα, τον Μπερλουσκόνι», υποκλίνεται στον Κάφκα, τον Πεσόα, όπως και
στον Φουέντες, τον Γκαλεάνο, τον Σάμπατο και τον Μαχμούντ Νταρβίς,
επανέρχεται στο ζήτημα της θρησκείας προσδοκώντας έναν «οικουμενικό θεό»
που δεν θα στέλνει στο θάνατο άγουρα, φανατισμένα αγόρια, τάσσεται
πάντα με το πλευρό των θυμάτων, και όπως μας καλεί να δούμε τον κόσμο μ'
άλλα μάτια, μας επισημαίνει και την αναπόφευκτη θλίψη του Σαρλό. Ιδού
μερικά χαρακτηριστικά αποσπάσματα του «Τελευταίου Τετραδίου», μία
βδομάδα πριν από την ελληνική του έκδοση (Καστανιώτης) σε μετάφραση της
Αθηνάς Ψυλλιά.
«ΤΙ ΚΑΝΟΥΜΕ εμείς, που παρακολουθούμε, αδύναμοι, τη συνθλιπτική
προέλαση των μεγάλων οικονομικών και χρηματοπιστωτικών ηγεμόνων,
ξετρελαμένων για να κατακτήσουν όλο και περισσότερο χρήμα, όλο και
περισσότερη εξουσία, με όλα τα μέσα, νόμιμα ή παράνομα, που έχουν στο
χέρι τους, καθαρά ή βρόμικα, ομαλά ή εγκληματικά;
Μπορούμε να αφήσουμε την έξοδο από την κρίση στα χέρια των
ειδημόνων; Δεν είναι αυτοί οι ίδιοι, οι τραπεζίτες, οι πολιτικοί
ανώτατου επιπέδου παγκοσμίως, οι διευθυντές των μεγάλων πολυεθνικών, οι
κερδοσκόποι, με τη συνενοχή των μέσων μαζικής ενημέρωσης, οι οποίοι, με
την υπεροχή αυτού που θεωρεί τον εαυτό του κάτοχο της απόλυτης σοφίας,
μας πρόσταζαν να σωπάσουμε όταν τα τελευταία τριάντα χρόνια δειλά
διαμαρτυρόμασταν, λέγοντας πως δεν ξέρουμε τίποτα, και γι' αυτό μας
γελοιοποιούσαν; Ήταν η εποχή της απόλυτης μονοκρατορίας της Αγοράς,
αυτής της με θράσος αυτομεταρρυθμιζόμενης και αυτορυθμιζόμενης οντότητας
που έχει επιφορτιστεί με το αμετάκλητο πεπρωμένο να προετοιμάζει και να
υπερασπίζεται παντοτινά και αιώνια την προσωπική και συλλογική μας
ευτυχία, παρ' όλο που η πραγματικότητα αναλαμβάνει να τη διαψεύδει ανά
πάσα ώρα που περνά (...).
Ποιος θα λύσει το πρόβλημα των ανέργων, εκατομμυρίων θυμάτων της
επονομαζόμενης Κρίσης, που εξαιτίας της φιλαργυρίας, της κακοήθειας ή
της ηλιθιότητας των δυνατών θα συνεχίσουν να είναι άνεργοι, κακοζώντας
προσωρινά με άθλια κρατικά επιδόματα, ενώ τα μεγάλα στελέχη και οι
διευθυντές επιχειρήσεων που οδηγήθηκαν σε πτώχευση απολαμβάνουν ποσά
εκατομμυρίων καλυμμένοι από θωρακισμένα συμβόλαια;
Αυτό που συμβαίνει είναι από κάθε άποψη ένα έγκλημα εναντίον της
ανθρωπότητας και υπ' αυτή την προοπτική πρέπει να αναλυθεί στα δημόσια
φόρα και στις συνειδήσεις. Δεν είναι υπερβολή. Εγκλήματα εναντίον της
ανθρωπότητας δεν είναι μόνο οι γενοκτονίες, οι εθνοκτονίες, τα
στρατόπεδα θανάτου, τα βασανιστήρια, οι επιλεκτικές δολοφονίες, οι λιμοί
που προκαλούνται εσκεμμένα, οι μαζικές επιμολύνσεις, οι εξευτελισμοί ως
μέθοδος καταστολής της ταυτότητας των θυμάτων. Εγκλημα εναντίον της
ανθρωπότητας είναι επίσης αυτό που οι χρηματοπιστωτικές και οικονομικές
εξουσίες, με την ενεργή ή σιωπηλή συνενοχή των κυβερνήσεων, εν ψυχρώ
διέπραξαν εναντίον εκατομμυρίων ανθρώπων σε όλο τον κόσμο, που
απειλούνται να χάσουν ό,τι τους έχει απομείνει, το σπίτι και τις
οικονομίες τους, αφού έχουν χάσει τη μοναδική και πολύ συχνά ισχνή πηγή
εισοδήματος, δηλαδή τη δουλειά τους (...).
Λέγοντας "Όχι στην ανεργία" ανακόπτουμε την αργή αλλά αμείλικτη
γενοκτονία στην οποία το σύστημα καταδικάζει εκατομμύρια ανθρώπους.
Ξέρουμε πως μπορούμε να βγούμε απ' αυτή την κρίση, ξέρουμε πως δεν
ζητάμε το φεγγάρι. Και ξέρουμε πως έχουμε φωνή για να τη
χρησιμοποιήσουμε. Μπροστά στην υπεροψία του συστήματος, επικαλούμαστε το
δικαίωμά μας στην κριτική και στη διαμαρτυρία. Εκείνοι δεν τα ξέρουν
όλα. Έπεσαν έξω. Μας εξαπάτησαν. Δεν δεχόμαστε να είμαστε τα θύματά
τους».
ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΕΠΙΔΕΙΞΙΜΑΝΩΝ
«ΒΑΖΟΝΤΑΣ σε λειτουργία το ισχύον παγκόσμιο θέαμα που
συγκεντρώνει και ταυτόχρονα διαχέει την προσοχή του κόσμου, δεν είχαμε
προβλέψει, φαίνεται, πως θα γεννούσαμε μια κοινωνία επιδειξιομανών. Ο
διαχωρισμός μεταξύ ηθοποιού και κοινού τελείωσε, ο θεατής πηγαίνει για
να δει και ν' ακούσει, αλλά επίσης για να τον δουν και να τον ακούσουν. Η
δύναμη της τηλεόρασης, για παράδειγμα, τρέφει σε μεγάλο βαθμό αυτή την
ανθυγιεινή συμβίωση, ειδικά στα επονομαζόμενα reality shows, όπου ο
προσκεκλημένος, που πληρώνεται γι' αυτό, κάποιες φορές μάλιστα βασιλικά,
αποκαλύπτει τις αθλιότητες της ζωής του, τις προδοσίες και τις κακίες,
τις αχρειότητες, τις δικές του και των άλλων, και, αν είναι αναγκαίο για
το θέαμα, της οικογένειάς του και των οικείων του. Χωρίς
διακριτικότητα, χωρίς συστολή, χωρίς αιδώ και χωρίς σεμνότητα. Θα βρεθεί
κάποιος που θα πει πως είναι καλύτερα έτσι, πως πρέπει να
εγκαταλείψουμε τη λεξικολογική σκουριά, ν' ανοίξουμε τις πόρτες κι ας
μυρίζει άσχημα το σπίτι, μερικοί, ας μην έχουμε αμφιβολία, θα φτάσουν
μάλιστα στο ακραίο σημείο να δηλώσουν πως πρόκειται για φαινόμενο
ευεργετικό για τη δημοκρατία. Να λέγονται όλα, με τον όρο το βασικό να
μένει κρυμμένο. Χωρίς ντροπή».
Η ΑΡΙΣΤΕΡΑ ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΕΙ
«ΚΙ ΑΛΛΕΣ ΦΟΡΕΣ αναρωτήθηκα πού πάει η αριστερά, αλλά σήμερα έχω
την απάντηση: κάπου εδώ τριγύρω, ταπεινωμένη, να μετρά τις μίζερες
ψήφους που περισυνέλεξε και αναζητώντας εξήγηση γιατί είναι τόσο λίγες.
Αυτή που υπήρξε στο παρελθόν μεγάλη ελπίδα της ανθρωπότητας, ικανή να
κινητοποιεί τη βούληση με μια απλή έκκληση σε ό,τι καλύτερο χαρακτηρίζει
το ανθρώπινο είδος (...) ξέπεσε σε μια απλή προσομοίωση, όπου έννοιες
άλλων εποχών χρησιμοποιούνται για να δικαιολογήσουν πράξεις που οι ίδιες
αυτές οι έννοιες είχαν πολεμήσει. Ολισθαίνοντας προοδευτικά προς το
κέντρο, κίνηση που ανακηρύχθηκε από αυτούς που την προωθούν ως επίδειξη
τακτικής ιδιοφυΐας και ασύγκριτης επικαιρότητας, η αριστερά μοιάζει να
μην έχει αντιληφθεί πως πλησίαζε τη δεξιά. Αν παρ' όλα αυτά, είναι ακόμα
σε θέση να διδαχτεί, δέχτηκε μόλις ένα μάθημα βλέποντας τη δεξιά να
περνά μπροστά σε όλη την Ευρώπη, και πρέπει ν' αναρωτηθεί για τις
βαθύτερες αιτίες της αδιάφορης απομάκρυνσής της από τις φυσικές πηγές
της επιρροής της, στους φτωχούς, όσους είναι σε ανάγκη, αλλά και τους
ονειροπόλους, σε ό,τι έχει απομείνει από τις προτάσεις της. Δεν είναι
δυνατό να ψηφίσει κανείς αριστερά όταν η αριστερά δεν υπάρχει».
ΕΝΑΣ ΤΡΑΓΙΚΟΣ, Ο ΤΣΑΠΛΙΝ
«ΤΩΡΑ τελευταία, είδα στην τηλεόραση μερικές παλιές ταινίες του
Τσάρλι Τσάπλιν (...) Δεν χαμογέλασα ούτε μία φορά. Εκπληκτος με τον
εαυτό μου τον ίδιο, σαν να είχα παραβεί σοβαρό όρκο, βάλθηκα ν'
ανακαλέσω, όσο μου ήταν δυνατόν ογδόντα χρόνια μετά, τα γέλια και τα
χάχανα που πρέπει να μου είχε προκαλέσει ο Σαρλό στους δύο λαϊκούς
κινηματογράφους της Λισαβόνας, όπου σύχναζα όταν ήμουν έξι ή επτά χρόνων
(...) Εφτασα στο απρόσμενο συμπέρασμα πως ο Τσάπλιν, εντέλει, δεν είναι
κωμικός αλλά τραγικός. Παρατηρήστε πόσο θλιβερά, πόσο μελαγχολικά είναι
όλα στις ταινίες του (...). Το χαμόγελό του δεν είναι ένα ευτυχισμένο
χαμόγελο, αντίθετα, είναι τόσο ανησυχαστικό που θα ταίριαζε θαυμάσια στο
στόμα ενός δράκουλα. Είναι μια γκριμάτσα στον άκαμπτο τετραγωνισμό των
χειλιών. Ξέρω πως, εκ προοιμίου, ελάχιστοι θα συμφωνήσουν μαζί μου.
Είναι γιατί, άπαξ και αποφασίστηκε πως ο Τσάπλιν είναι κωμικός ηθοποιός,
κανείς δεν τον κοιτάζει στο πρόσωπο (...) Ο Τσάπλιν θα έκανε όλες του
τις ταινίες να κλαίνε αν μπορούσε».
ΕΜΠΟΡΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ: Η ΝΕΑ ΕΚΚΛΗΣΙΑ
«ΠΑΛΙΑ η νοοτροπία διαμορφωνόταν σε μια μεγάλη επιφάνεια που
ονομαζόταν καθεδρικός ναός. Τώρα διαμορφώνεται σε μια άλλη μεγάλη
επιφάνεια που ονομάζεται εμπορικό κέντρο. Το εμπορικό κέντρο δεν είναι
απλώς η νέα εκκλησία, ο νέος καθεδρικός, είναι επίσης το νέο
πανεπιστήμιο. Το εμπορικό κέντρο καταλαμβάνει σημαντικό χώρο στη
διαμόρφωση της ανθρώπινης νοοτροπίας. Πάει η πλατεία, ο κήπος ή ο δρόμος
ως δημόσιος χώρος και χώρος ανταλλαγής. Το εμπορικό κέντρο είναι ο
μοναδικός ασφαλής χώρος και αυτός που δημιουργεί τη νέα νοοτροπία. Μια
νέα νοοτροπία που τρέμει να μην εξοριστεί από τον παράδεισο της
κατανάλωσης και κατ' επέκταση από τον καθεδρικό των ψώνιων. Και τώρα τι
έχουμε; Την κρίση. Μήπως θα επιστρέψουμε στην πλατεία ή στο
πανεπιστήμιο; Στη φιλοσοφία;» ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ (spapa@enet.gr)/2011 enet.gr
Η έκθεση του Χρήστου Μποκόρου Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης. Ο ίσκιος του
στην Εθνική Βιβλιοθήκη (15 Μαΐου-31 Αυγούστου 2026) αφήνει με την
ολοκλήρωσή της, εκτός από τη χαρά και τη συγκίνηση, και πολύτιμα
παπαδιαμαντικά τεκμήρια, δωρεά του επιμελητή της έκθεσης Κωνσταντίνου
Παπαχρίστου, κληρονόμου του αρχείου του παππού του Κώστα Παπαχρίστου,
στη μνήμη Θανάση και Ελένης Παπαχρίστου.
- Τρία έγγραφα του 1821
που σχετίζονται με ένα ναυτικό επεισόδιο, στο οποίο υπήρξε ανάμειξη του
παππού του Παπαδιαμάντη καπετάν Μανώλη Διαμάντη (Σκιαθίτη), και ανάτυπο
από το σχετικό δημοσίευμα: Κώστας Α. Παπαχρίστος, «Ένα επεισόδιο
στα 1821 μεταξύ Τρικέρων και Ξηροχωρίου» (Αρχείον Ευβοϊκών Μελετών, τόμος Ε´)
- Χειρόγραφα Παπαδιαμάντη:
• 4 σελίδες από το ημιτελές διήγημα «Ο προστάτης των χηρών»
• η πρώτη μορφή του διηγήματος «Ναυαγίων ναυάγια» (13 γραμμένες σελίδες), με τίτλο «Από ναυαγίου εις ναυάγιον» (ημιτελές)
• «Η Μεγάλη Εβδομάς εν Αθήναις. Το Μέγα Σάββατον» (πρόκειται για το γνωστό δημοσιευμένο κείμενο)
•
τρεις επιστολές του Παπαδιαμάντη (22.10.1869, 11.11.1869, 18.1.1870)
προς τον πατέρα του (τις δημοσίευσε πρώτος ο Κώστας Α. Παπαχρίστος, Ο άγνωστος Παπαδιαμάντης, Αθήνα, 1947)
Επίσης στην ίδια συνάφεια υπάρχουν και τα εξής:
Απόκομμα από την πρώτη συνέχεια της δημοσίευσης της «Νοσταλγού» στην Εικονογραφημένη Εστία
Μεταγραφές
από τον Κώστα Παπαχρίστο του χφ της πρώτης μορφής της «Νοσταλγού» (το
χφ ανήκει στην ΕΒΕ, με αγορά από τον Γιώργο Παπαδιαμάντη) και του χφ «Η
Μεγάλη Εβδομάς εν Αθήναις. Το Μέγα Σάββατον»
Φωτογραφίες του χφ της «Νοσταλγού»
1 σελίδα με σημειώσεις του Κώστα Παπαχρίστου
Αντιγραφή
σε ριζόχαρτο των σχεδίων του Παπαδιαμάντη από τα σχολικά τετράδια και
βιβλία του (ανήκουν στην ΕΒΕ, με αγορά από τον Γιώργο Παπαδιαμάντη)
Αλληλογραφία Παπαχρίστου με Ν. Δ. Τριανταφυλλόπουλο:
Ένα ευρέως χρησιμοποιούμενο γλυκαντικό που
περιέχεται σε προϊόντα όπως τσίχλες, οδοντόκρεμες, μαρμελάδες, γιαούρτια
και παγωτά, συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο εγκεφαλικού επεισοδίου,
εμφράγματος και θανάτου, σύμφωνα με τη μεγαλύτερη μελέτη του είδους της.
Η ξυλιτόλη είναι μια αλκοόλη σακχάρου που απαντάται σε ορισμένα
φυσικά τρόφιμα σε πολύ μικρές ποσότητες. Προστίθεται επίσης — συχνά σε
ποσότητες έως και 1.000 φορές μεγαλύτερες — σε τρόφιμα, ποτά και
προϊόντα στοματικής υγιεινής ως τεχνητό γλυκαντικό. Παρά την ολοένα και
ευρύτερη χρήση της, οι μακροπρόθεσμες επιπτώσεις της ξυλιτόλης στην
υγεία δεν έχουν μελετηθεί εκτενώς.
Η ερευνητική ομάδα στη Γερμανία που διεξήγαγε τη μελέτη διαπίστωσε
ότι τα υψηλά επίπεδα ξυλιτόλης στο αίμα συνδέονταν με αυξημένο κίνδυνο
σοβαρών καρδιαγγειακών επεισοδίων. Τα ευρήματα παρουσιάστηκαν στο
Μόναχο, στο ετήσιο συνέδριο της Ευρωπαϊκής Καρδιολογικής Εταιρείας
(ESC), του μεγαλύτερου συνεδρίου καρδιολογίας στον κόσμο.
Οι ερευνητές εξέτασαν δεδομένα από 17.710 ανθρώπους και συνέκριναν το
25% των ατόμων με τα υψηλότερα επίπεδα ξυλιτόλης στο αίμα με το 25% που
παρουσίαζε τα χαμηλότερα επίπεδα. Τα άτομα με τις υψηλότερες
συγκεντρώσεις ξυλιτόλης είχαν 57% περισσότερες πιθανότητες να πεθάνουν ή
να υποστούν έμφραγμα ή εγκεφαλικό μέσα σε διάστημα έξι ετών, σε σχέση
με εκείνους που είχαν χαμηλότερα επίπεδα. Ακόμη και έπειτα από 30
χρόνια, ο κίνδυνος να έχουν υποστεί ένα από αυτά τα καρδιαγγειακά
συμβάντα παρέμενε αυξημένος κατά 18%.
Η ανάλυση των δεδομένων από τις ενδιάμεσες ομάδες έδειξε ότι όσο
υψηλότερα ήταν τα επίπεδα ξυλιτόλης στο αίμα, τόσο υψηλότερο ήταν το
ποσοστό των καρδιαγγειακών επεισοδίων. Επιπλέον, οι ερευνητές
διαπίστωσαν ότι η αύξηση των καρδιαγγειακών συμβάντων που συνδέονταν με
την ξυλιτόλη ήταν σταθερή, ανεξάρτητα από βασικά χαρακτηριστικά, όπως η
ηλικία και το φύλο.
Η ερευνητική ομάδα διαπίστωσε επίσης ότι η συγκεκριμένη συσχέτιση
ήταν ανεξάρτητη από παράγοντες όπως ο δείκτης μάζας σώματος, η υπέρταση,
ο διαβήτης και τα επίπεδα λιπιδίων στο αίμα — παράγοντες που ενδέχεται
να ωθούν ορισμένους ανθρώπους στην επιλογή προϊόντων με λίγες θερμίδες.
Προβληματισμός για τη μακροχρόνια ασφάλεια της ξυλιτόλης
Ο επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης, Δρ. Μάρκο Βιτκόφσκι από το
Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Charité του Βερολίνου, δήλωσε ότι τα νέα
ευρήματα έρχονται να προστεθούν σε προηγούμενες έρευνες που είχαν
προκαλέσει ανησυχίες για την ξυλιτόλη.
«Σε προηγούμενες μελέτες, δείξαμε ότι η ξυλιτόλη μπορεί να ενισχύσει
την ικανότητα των αιμοπεταλίων να σχηματίζουν θρόμβους», ανέφερε. Ο
Βιτκόφσκι και οι συνεργάτες του είχαν επίσης διαπιστώσει ότι τα υψηλά
επίπεδα ξυλιτόλης στο αίμα συνδέονταν με ανεπιθύμητα καρδιακά συμβάντα
σε άτομα υψηλού κινδύνου μέσα σε διάστημα τριών ετών.
«Οι άνθρωποι καταναλώνουν τεχνητές γλυκαντικές ουσίες γιατί πιστεύουν
ότι είναι πιο υγιεινές από τη ζάχαρη και γενικά θεωρούνται ασφαλείς από
τις ρυθμιστικές αρχές», είπε.
«Τα μακροπρόθεσμα ευρήματά μας στον γενικό πληθυσμό αναδεικνύουν πόσο
λίγα γνωρίζουμε για την καρδιαγγειακή ασφάλεια της ξυλιτόλης και
δείχνουν ότι απαιτούνται περαιτέρω μελέτες, ιδιαίτερα καθώς η ποσότητα
του συγκεκριμένου γλυκαντικού στα προϊόντα συνεχίζει να αυξάνεται».
Ο καθηγητής Νταν Ατάρ, μέλος της επιτροπής επικοινωνίας της ESC, ο
οποίος δεν συμμετείχε στην έρευνα, δήλωσε: «Οι τεχνητές γλυκαντικές
ουσίες έχουν γίνει ευρέως αποδεκτές από τη σύγχρονη κοινωνία και οι
αξιολογήσεις ασφάλειάς τους ήταν θετικές και είχαν εγκριθεί από τις
αρμόδιες ρυθμιστικές αρχές. Ωστόσο, σε αυτή την παρατηρησιακή μελέτη
φαίνεται ότι η ξυλιτόλη έχει αρνητική μακροπρόθεσμη επίδραση στα
καρδιαγγειακά συμβάντα στον γενικό πληθυσμό. Όπως συμβαίνει με όλες τις
παρατηρησιακές μελέτες, είναι δύσκολο να εξαχθούν συμπεράσματα για σχέση
αιτίου-αποτελέσματος, όμως η συγκεκριμένη έρευνα δείχνει ότι
απαιτούνται περαιτέρω μελέτες για ένα ζήτημα σημαντικό για την
κοινωνία».
Η Ντελ Στάνφορντ, ανώτερη διαιτολόγος στο Βρετανικό Ίδρυμα Καρδιάς,
επισήμανε ότι οι κίνδυνοι για την καρδιακή υγεία συσσωρεύονται με την
πάροδο του χρόνου και ότι είναι σημαντικό να διασφαλίζεται πως τα
συστατικά που προστίθενται στα τρόφιμα δεν επιβαρύνουν την υγεία.
«Η μελέτη αυτή μας υπενθυμίζει ότι όλοι πρέπει να περιορίσουμε την
κατανάλωση επεξεργασμένων τροφίμων και ποτών, τα οποία συχνά περιέχουν
μεγάλες ποσότητες ζάχαρης, αλατιού ή γλυκαντικών ουσιών, και να
επικεντρωθούμε σε μια ισορροπημένη διατροφή που συμβάλλει στην προστασία
της καρδιάς», κατέληξε η Στάνφορντ.
Η ζωή της ελληνικής πολιτικής προσφυγιάς στις σοσιαλιστικές
χώρες, είναι ελάχιστα γνωστή στον ελληνικό χώρο. Ήταν εύκολη η
προσαρμογή των ανταρτών τον Δημοκρατικού Στρατού και χιλιάδων άλλων
ανθρώπων που μετά την ήττα, κατατρεγμένοι και κυνηγημένοι, βρήκαν άσυλο
στις λαϊκές δημοκρατίες; Ποιο ήταν το ανθρώπινο κόστος της προσαρμογής
αυτής;
Οι συνθήκες ζωής και προσαρμογής των Ελλήνων πολιτικών προσφύγων
οριοθετήθηκαν από τις δομές των συστημάτων των χωρών στις οποίες
φιλοξενήθηκαν και εγκαταστάθηκαν και από ένα ειδικό ασφυκτικό καθεστώς
που επέβαλλαν οι εναλλασσόμενες και αλληλοσπαρασσόμενες σταλινικές
ηγεσίες του ΚΚΕ. Κάτω από αυτή την ιδιόμορφη κατάσταση,
γράφτηκε μια από τις πιο αποκαρδιωτικές σελίδες στην ιστορία τον
ελληνικού επαναστατικού κινήματος. Είναι η σελίδα με τους ατέλειωτους
και ποικιλόμορφους σκληρούς διωγμούς και κατατρεγμούς που δοκίμασαν οι
πολιτικοί πρόσφυγες από το ίδιο τους το κόμμα που πίστεψαν και με
αυτοθυσία υπηρέτησαν.
Η καταγραφή και η ανάγνωση μιας τέτοιας σελίδας προκαλεί τέτοιο
συγκλονισμό και τόση οδύνη, που να αναρωτιέται κανείς αν ήταν χρήσιμο να
προστεθεί στον κατάλογο μιας καθόλου ενθουσιαστικής βιβλιογραφίας για
τα έργα και τις ημέρες των ανθρώπων που βρέθηκαν να καθοδηγούν ένα από
τα ζωντανότερα και ηρωικότερα κομμουνιστικά κόμματα στον κόσμο, το Κομμουνιστικό Κόμμα Ελλάδας.
Η απόκρυψη όμως της αλήθειας στο αριστερό κίνημα θα ήταν ασυγχώρητο
έγκλημα. Θα βοηθούσε μόνο αυτούς που έμαθαν να δρουν στα σκοτεινά,
αυτούς που συρρίκνωσαν επικίνδυνα το ρωμαλέο αριστερό ελληνικό κίνημα κι
έκαναν τη μεγάλη πλειοψηφία του ελληνικού λαού διστακτική και καχύποπτη
απέναντι στις προθέσεις του.
Είναι αλήθεια ότι κάθε τίμιος αγωνιστής διακατέχεται από τον παλιό και γνωστό φόβο, μήπως τέτοιες «αποκαλύψεις» «δίνουν όπλο στον εχθρό». Κι ακόμα ότι «βγάζοντας στη φόρα τ’ άπλυτά μας»,
δημιουργούμε σοβαρές αναστολές και ανασχέσεις στην ανάπτυξη του
κινήματος. Σήμερα όμως δημιουργείται ο τύπος του νέου κομμουνιστή, του
ώριμα σκεπτόμενου ανθρώπου, και οι φόβοι αυτοί δεν έχουν θέση στην ψυχή
και στον νου του… Θωμάς Δρίτσιος _________________________
Μπούλκες:
ένα μεγάλο εύφορο χωριό στη Βοϊβοδίνα της
Γιουγκοσλαβίας, με καλή ρυμοτομία, φαρδιούς δρόμους, δενδροστοιχίες και
πεζοδρόμια, που το εγκατέλειψαν μεταπολεμικά οι Γερμανοί κάτοικοί του.
Στο χωριό αυτό κατέφυγαν να ζήσουν, μετά την ήττα του Δεκέμβρη και τη
Βάρκιζα, κοντά 4.000 μαχητές του ΕΛΑΣ και ένας μεγάλος αριθμός από τους
αξιωματικούς του. Ουσιαστικά, το Μπούλκες ήταν ο τόπος της πρώτης
ελληνικής προσφυγιάς.
Σύμφωνα με τα λόγια του ίδιου του Ζαχαριάδη, «το Μπούλκες ήταν το χρυσό απόθεμα του κόμματος σε σοσιαλιστική τράπεζα». Σε λίγα χρόνια όμως, ο ίδιος ο Ζαχαριάδης δεν θα διστάσει να μεταβαφτίσει το Μπούλκες σε «εστία
αντικομματικής μόλυνσης και πολιτικής διαφθοράς ενός αριθμού στελεχών
που επέδρασε αρνητικά και αντικομματικά στους αγωνιστές του Μπούλκες κι
έβαλε τη σφραγίδα του στη νοοτροπία τους». (Απόφαση του Π.Γ.
του ΚΚΕ 25/4/1951). Τι μεσολάβησε για μια τέτοια τρομερή αλλαγή; Για να
χρησιμοποιήσουμε τις εκφράσεις της ίδιας αυτής ζαχαριάδικης απόφασης,
«η κομματική καθοδήγηση του Μπούλκες μ’ επικεφαλής τον Μιχάλη Πεχτασίδη
εφάρμοζαν στρατοκρατικές, τραμπούκικες-αντικομματικές μέθοδες
καθοδήγησης, μέθοδες αστυνομικές, χαφιέδικες. Στο Μπούλκες επιβλήθηκε
ένα καθεστώς φόβου, τρομοκρατίας, χαφιεδισμού και φαυλοκρατίας.
Δημιούργησαν στον κόσμο το αίσθημα της επιφυλακτικότητας, καχυποψίας και
χαφιεδοφοβίας. Καλλιέργησαν το πνεύμα της δουλικότητας, της υποταγής
και κολακείας. Κάθε προσπάθεια ελέγχου και κριτικής, χαρακτηρίζονταν
εχθρική ενέργεια κι επακολουθούσαν μέτρα απομόνωσης, φτάνοντας μέχρι
εγκλήματα σε βάρος αγωνιστών…»
Η ζαχαριάδικη ηγεσία «εξεγέρθηκε» και στιγμάτισε τα
αίσχη που έγιναν στο Μπούλκες όχι από δημοκρατική και ανθρωπιστική
ευαισθησία, αλλά για να προστεθεί με τον τρόπο αυτό, από την πλευρά του
ελληνικού κινήματος, ένα ακόμα «στοιχείο» στον
συκοφαντικό πόλεμο που είχε εξαπολύσει κατά της Γιουγκοσλαβίας του Τίτο η
σταλινική προπαγάνδα. Να που ακριβώς το πήγαινε η σχετική απόφαση
(5/4/51) του Π.Γ. της Κ.Ε. του Κ.Κ.Ε.: «Η πολιτική αυτή (που
εφαρμόζονταν στο Μπούλκες) εμπνεόταν και καθοδηγούνταν απ’ τους
Γιουγκοσλάβους Ράνκοβιτς-Καραϊβάνωφ που θέλαν το Μπούλκες όργανο των
μεγαλοσερβικών σοβινιστικών βλέψεών τους, στην «Μακεδονία του Αιγαίου». Όργανό τους σ’ αυτούς τους σκοπούς χρησιμοποίησαν τον Μ.
Πεχτασίδη, ένα τύπο διεφθαρμένο πολιτικά, με ψυχολογία αλήτικη, που
κατόρθωσε να τρυπώσει στα στελέχη της
ΟΠΛΑ και στη συνέχεια ήταν
καθοδηγητής στο Μπούλκες…».
Αμέσως
μετά τη συνθήκη της Βάρκιζας άρχισε ένα όργιο διωγμών εναντίον των
αγωνιστών της εθνικής αντίστασης τόσο από το επίσημο κράτος, όσο και απο
τις δολοφονικές παραστρατιωτικές οργανώσεις - συμμορίες, όπως του
Καλαμπαλίκη ή του Σούρλα, που με την ανοχή και τη βοήθεια της
αστυνομίας, τρομοκρατούσαν και δολοφονούσαν όσους είχαν συμμετάσχει στο
ΕΑΜ κατά τη διάρκεια της κατοχής. Περίπου 5-6.000 κυνηγημένοι
αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν την Ελλάδα και να καταφύγουν στη Γιουγκοσλαβία του Τίτο, όπου ο Γιουγκοσλαβικός λαός όχι
μόνο τους περιέθαλψε και τους φιλοξένησε, αλλα τους παραχώρησε για
καταφύγιο ένα εγκαταλελειμένο χωριό πάνω από το Βελιγράδι, το Μπούλκες.
Το
Μπούλκες διαδραμάτισε πολύ σημαντικό ρόλο κατά τον εμφύλιο πόλεμο
αποτελώντας ορμητήριο και αρχηγείο του ΔΣΕ. Εκεί κατέφευγαν τα
μέλη της ηγεσίας αλλά και απλοί μαχητές καθώς αποτελούσε χώρο
συγκέντρωσης, ανάπαυσης και περίθαλψης του ΔΣΕ. Δεν επρόκειτο ασφαλώς
για ένα ειρηνικό χωριό αλλά κάτι ανάμεσα σε χωριό και στρατόπεδο, όπως
επέβαλλαν οι πολεμικές συνθήκες. Ωστόσο ήταν μία κοινότητα στην οποία οι
Έλληνες κομμουνιστές είχαν την ευκαιρία να υλοποιήσουν κάποιες από τις
αρχές και τις αξίες του πολιτικού και κοινωνικού
συστήματος που υποστήριζαν. Μέσα στο φιλικό σοσιαλιστικό περιβάλλον του
Γιουγκοσλαβικού κράτους και με πλήρη ελευθερία από τις τοπικές αρχές,
αφού το Μπούλκες αποτέλεσε ξεχωριστή κρατική οντότητα, εφάρμοσαν σε
μικρή κλίμακα το μοντέλο της πολιτικής οργάνωσης που επιθυμούσαν.
Σύμφωνα
με τα σταλινικά πρότυπα, τα οποία ασπάζονταν απολύτως ο Ζαχαριάδης, το
καθεστώς που δημιουργήθηκε στο Μπούλκες ήταν αυταρχικό και αστυνομοκρατούμενο
με κύριο στόχο την προστασία από τους εχθρούς, εξωτερικούς και
εσωτερικούς, και τον εντοπισμό των προδοτών. Η καχυποψία επικράτησε και
οι αγωνιστές παρακολουθούσαν ο ένας τον άλλο σε ένα ατέρμονο κυνήγι
πρακτόρων, κατά το οποιο σπιλώθηκαν άδικα πολλοί άδολοι αγωνιστές της
εθνικής αντίστασης.
Επικεφαλής
ορίστηκε ένας άνθρωπος της ΟΠΛΑ, και ανηψιός του Ιωαννίδη, ο
Πεχτασίδης, ο οποίος αργότερα αποτέλεσε και ο ίδιος θύμα των Σταλινικών
διώξεων και δολοφονήθηκε από απεσταλμένο του Ζαχαριάδη. Στον Πεχτασίδη
ανατέθηκε να δημιουργήσει μία απολύτως ελεγχόμενη
και αστυνομοκρατούμενη οργάνωση, καθήκον στο οποίο ανταποκρίθηκε με
απόλυτη επιτυχία. Δημιούργησε μία πανίσχυρη αστυνομία και επιδόθηκε στο
κυνήγι των αντιφρονούντων με ανακρίσεις και βασανιστήρια.
Η
πιο διεστραμμένη επινόηση άκρατου ολοκληρωτισμού υπήρξε η πεντάδα, η
οποία αποτέλεσε τον βασικό πυρήνα της κοινωνικής ζωής, κυρίως στις πιο
κρίσιμες ώρες της κομματικής επαγρύπνισης. Πέντε προσεχτικά επιλεγμένα
άτομα, δύο ύποπτα και τρία σίγουρα απαρτίζανε την πεντάδα,
παρακολουθούσαν ο καθένας τους άλλους και όφειλαν κόντρα σε κάθε νόμο
της ανθρώπινης φύσης να ζούνε και να κινούνται συνέχεια ομαδικά. Μαζί
και οι πέντε πήγαιναν στη δουλειά, μαζί επέστρεφαν περπατώντας πάντοτε
με την ίδια διάταξη στο πεζοδρόμιο, δηλαδή τα «ύποπτα» στοιχεία βάδιζαν
ανάμεσα στα «σίγουρα» ώστε να αποφευχθεί η πιθανότητα κάποιος «ύποπτος»
να μιλήσει σε κάποιον ανεπιθύμητο. Μαζί και οι πέντε πήγαιναν παντού,
μαζί είχαν οποιαδήποτε κοινωνική επαφή, απαγορεύονταν κάποιος να
συναντήσει κάποιον ατομικά, μαζί έτρωγαν και μαζί κοιμόντουσαν. Ακόμη
και τη νύχτα αν κάποιος ήθελε να πάει στο μπάνιο έπρεπε να ξυπνήσει
κάποιον από την πεντάδα για να τον συνοδεύσει. Δεν υπήρχε κανένα
περιθώριο ατομικής ζωής. Το άτομο δεν ήταν πλέον ξεχωριστός άνθρωπος,
γινόνταν μέλος μιας ομάδας, υπατάσσσονταν απολύτως σε αυτήν και έχανε
κάθε στοιχείο ατομικής ιδιαιτερότητας. Με αυτό τον τρόπο ο έλεγχος πάνω
στα μέλη της ομάδας ήταν απόλυτως και συνεχής και τα «προβληματικά» μέλη
της κοινότητας απομονώνονταν και αποκλείονταν από κάθε επαφή.
Οι
προσπάθειες του Πεχτασίδη απέδωσαν καρπούς και εντοπίστηκαν αρκετοί
«προδότες»οι περισσότεροι απο τους οποίους ήταν παλιοί καπετάνιοι του
ΕΛΑΣ, το ατίθασο πνεύμα των οποίων είχε έρθει από νωρίς, ήδη από την
κατοχή, σε σύγκρουση με τον σταλινισμό και τον ολοκληρωτισμό του ΚΚΕ.
Πολλοί παλιοί αγωνιστές κατηγορήθηκαν για προδότες διαπομπεύτηκαν σε
τελετές δημόσιου εξευτελισμού, όπου το πλήθος τους προπυλάκιζε τους
έφτυνε και τους χτυπούσε και ως ποινή στάλθηκαν πίσω στην Ελλάδα βορρά
των παραστρατιωτικών οργανώσεων και του κυβερνητικού στρατου. Κάποιοι
από αυτούς επέζησαν και εντάχθηκαν στις δυνάμεις του ΔΣΕ για να πεθάνουν
αργότερα στις τάξεις του ως τιμημένοι νεκροί.
Άλλοι, περισσότερο επικίνδυνοι, με μυστικότητα και συνοπτικές
διαδικασίες, χωρίς λαικά δικαστήρια, στάλθηκαν σε γειτονικό νησί του
Δούναβη, από όπου κανείς δεν επέστρεψε. Συνολικά στο Μπούλκες
δολοφονήθηκαν 95 αγωνιστές, θύματα του Πεχτασίδη, του Ζαχαριάδη και του
σταλινικού ΚΚΕ.
Από
το Μπούλκες στέλνονταν συνέχεια στο βουνό για να πολεμήσουν στις τάξεις
του ΔΣΕ όλοι οι μάχιμοι κάτοικοι, στους οποίους συμπεριλαμβάνονταν
δεκατριάχρονα αγόρια και κορίτσια και μωρομάνες, τις οποίες αποσπούσαν
βίαια από τα μωρά τους. Λίγο πριν κλείσει, το Μπούλκες είχε σχεδόν
ερημώσει καθώς όλοι είχαν μεταφερθεί στο βουνό.
Το
χωριό – στρατόπεδο του Μπούλκες έκλεισε μετά τη ρήξη του Τίτο με τον
Στάλιν, όταν ο Ζαχαριάδης παραμένοντας πιστός στο Στάλιν και στο κόμμα
των Μπολσεβίκων του οποίου ήταν μέλος, διέρρηξε τις σχέσεις του με τον
Τίτο, κλείνοντας έτσι ένα νοσηρό κεφαλαιο στην ιστορία του ΔΣΕ.
Αντίστοιχες βέβαια δομές εφαρμόστηκαν αργότερα στην Τασκένδη και στις
υπόλοιπες ελληνικές κοινότητες στις σοσιαλιστικές χώρες, όπου οι
αγωνιστές έζησαν ως στρατιώτες κάτω από την απόλυτη εξουσία της
σταλινικής ηγεσίας του ΚΚΕ, η οποία είχε εξουσία ζωής και θανάτου πάνω
τους.
Βιβλιογραφία:
DominiqueEudes , Οι καπετάνιοι, Ο ελληνικός εμφύλιος πόλεμος.
Γιώργος Γκαγκούλιας, Η αθέατη πλευρά του εμφυλίου.
4. Θωμάς Δρίτσιος «Γιατί με σκοτώνεις σύντροφε»(Βιβλίο)
Ένα βιβλίο-μαρτυρία
Αληθινό ντοκουμέντο με ονόματα και στοιχεία για τις -απίστευτης
σκληρότητας - διώξεις των πολιτικών προσφύγων από τις σταλινικές ηγεσίες
του ΚΚΕ στα χρόνια της αναγκαστικής εξορίας στις ανατολικές χώρες.
Ζαχαριάδης, Κολιγιάννης και τα φερέφωνά τους σε διατεταγμένη υπηρεσία
κατασυκοφάντησης και καταδίωξης αγνών αγωνιστών και εσωκομματικών
αντιπάλων. Όλα θυσία στο βωμό της προσπάθειάς τους να παραμείνουν
γαντζωμένοι στην κομματική ηγεσία. Πολύ καλό βιβλίο από κάποιον που
έζησε από κοντά όσα γράφει.
Όποιος γνωρίζει την αλήθεια και την κρύβει είναι εγκληματίας ή
συνεργός στο έγκλημα έγραψε ο Μπρεχτ, στον «Γαλιλαίο». Όποιος γνωρίζει
την αλήθεια και την κρύβει δεν θέλει στην πραγματικότητα να τιμήσει τα
προτάγματα για έναν κόσμο στα μέτρα του ανθρώπου (ή μάλλον της ύπαρξης)
ούτε το αίμα που χύθηκε γι' αυτά, ωριμάζοντας την «πολιτική φύση μας»
(…) και τους αγώνες, αλλά να τα χειραγωγήσει.Αν και δεν υπάρχει λοιπόν κάποια συγκεκριμένη ημερομηνία ίδρυσης, και
καθώς σε πηγές υπονοείται πως το Μπούλκες ιδρύθηκε λίγους μήνες μετά την
Φλεβαριάτικη συμφωνία της Βάρκιζας, αρχές καλοκαιριού του 45,
επιλεγμένη ευκαιρία είναι να το θυμηθούμε, καθώς φέτος «συναντιόμαστε»
με την αριθμητική (όχι «ημερολογιακή») συμπλήρωση των 70 του χρόνων. Όπως ο Milan Ristovic στο «Πείραμα Μπούλκες» αναφέρει «Το
Μπούλκες ήταν ένα μεγάλο χωριό με ρυμοτομία, με καλό υπέδαφος, το οποίο
έχασε τους Γερμανούς κατοίκους του, έπειτα από τις μεγάλες βίαιες
μετακινήσεις του πληθυσμού του κατά το τέλος του πολέμου· το εν λόγω
χωριό, που βρισκόταν κοντά στον ποταμό Δούναβη, περιτριγυριζόταν από
πλούσια πεδιάδα και βρισκόταν σε εξαιρετική γεωγραφική θέση. Είχε,
συνεπώς, πολύ κατάλληλες συνθήκες, για να μπορεί να συντηρεί μερικές
χιλιάδες πρόσφυγες από την Ελλάδα. Εκτός από αυτό, το Μπούλκες βρισκόταν
μακριά από τα σύνορα με την Ελλάδα και έτσι, από τη μια πλευρά ο
πληθυσμός του θα μπορούσε να αποφεύγει τον εσωτερικό και τον εξωτερικό
έλεγχο, και από την άλλη να μην μπορεί να ελκύει εύκολα την προσοχή των
εχθρικών κατασκοπευτικών υπηρεσιών. Επιπλέον, η Βοϊβοντίνα, ως γεωργική
και με μεγάλη πρόοδο περιοχή, ήταν λιγότερο εκτεθειμένη στα συνταρακτικά
γεγονότα τα οποία συνέβαιναν στις υπόλοιπες περιοχές της Γιουγκοσλαβίας
και μπορούσε, μέσα στα δύσκολα μεταπολεμικά χρόνια, να εξασφαλίσει μια
άνετη επιβίωση των προσφύγων».
Ενώ η Χρύσα Χατζηβασιλείου συμπληρώνει: «ήταν μία κοινότητα
στην οποία οι Έλληνες κομμουνιστές είχαν την ευκαιρία να υλοποιήσουν
κάποιες από τις αρχές και τις αξίες του πολιτικού και κοινωνικού
συστήματος που υποστήριζαν. Μέσα στο φιλικό σοσιαλιστικό περιβάλλον του
Γιουγκοσλαβικού κράτους και με πλήρη ελευθερία από τις τοπικές αρχές,
αφού το Μπούλκες αποτέλεσε ξεχωριστή κρατική οντότητα, εφάρμοσαν σε
μικρή κλίμακα το μοντέλο της πολιτικής οργάνωσης που επιθυμούσαν».
Αλλά εκεί ακριβώς η κυνηγημένη γενιά συνάντησε τον Ρουβικώνα της,
γινόμενη ένας εχθρός του λαού, ενώ λαός ήταν (τι πιο τραγικό;). Όπως η
«ξεχασμένη» αλλά υπέροχη αγωνίστρια Χρύσα Χατζηβασιλείου πάλι θυμίζει
«Αμέσως μετά τη συνθήκη της Βάρκιζας άρχισε ένα όργιο διωγμών εναντίον
των αγωνιστών της εθνικής αντίστασης τόσο από το επίσημο κράτος, όσο και
απο τις δολοφονικές παραστρατιωτικές οργανώσεις - συμμορίες, όπως του
Καλαμπαλίκη ή του Σούρλα, που με την ανοχή και τη βοήθεια της
αστυνομίας, τρομοκρατούσαν και δολοφονούσαν όσους είχαν συμμετάσχει στο
ΕΑΜ κατά τη διάρκεια της κατοχής. Περίπου 5-6.000 κυνηγημένοι
αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν την Ελλάδα και να καταφύγουν στη
Γιουγκοσλαβία του Τίτο, όπου ο Γιουγκοσλαβικός λαός όχι μόνο τους
περιέθαλψε και τους φιλοξένησε, αλλά τους παραχώρησε για καταφύγιο ένα
εγκαταλελειμένο χωριό πάνω από το Βελιγράδι, το Μπούλκες». Το Κιβώτιο
Θα μπορούσε να πει κανείς πως την ίδια ώρα που στην Ελλάδα ο
διαχεόμενος σε κόμματα της δεξιάς δοσιλογισμός έβγαζε βουλευτές τους
Σούρλες και τους Παπαδόγκωνες (που επρόδωσαν στη ναζιστική κατοχή όχι
μόνο την πατρίδα τους αλλά και την καλλιεργημένη πλευρά της τάξη τους,
πλευρά -παρά τις υπέροχες εξαιρέσεις μερικών Δεσποτόπουλων…- τόσο εύκολα
αποσυρόμενη εάν το «κέρδος» κινδυνεύει με αναδιανομή «προς τα κάτω»…)
οι άνθρωποι αυτοί που δεν κιότεψαν την κρίσιμη ώρα (κάνοντας πλήθος
σωστά και λάθη αλλά δεν κιότεψαν την κρίσιμη ώρα της κατοχής) έβρισκαν
εκεί μια αναγκαστική καταφυγή. Θα μπορούσε να το πει κανείς και δεν θα
έλεγε καθόλου ψέματα. Αλλά δεν θα έλεγε και όλη την αλήθεια. Γιατί την
ίδια ώρα ο δοσιλογισμός εισχωρούσε σχεδόν παντού, μηδέ εξαιρουμένων και
του κέντρου, με τον χαρακτηριστικό αντιπλουραλισμό που ενδημεί κι
εκδηλώνεται σε κάθε κρίση στον χώρο του.
Παράδειγμα ο πατέρας της Ζαρούλια, ο Βασίλειος, «ο Ρομπέν των
τσεπών», συνεληφθείς στις 23/10/1944 (βλέπε έρευνα συγγραφέα Γ. Αλεξάτου
και αναφορά εφημερίδων της εποχής) και καταδικασμένος από δικαστήριο
δοσίλογων γιατί ως μικροαστός και όχι μεγαλοαστός, απήγαγε –ανάμεσα σε
άλλα- παιδιά καλών οικογενειών και τα παρέδιδε στους Ναζί ώστε οι
επιτυχημένοι «παλιάνθρωποι πλούσιοι» γονείς να «τα στάξουν» για να
σώσουν τα παιδιά τους… (έτσι γίνονται «πεπλανημένε» ψηφοφόρε οι
περιουσίες και τα ξενοδοχεία ημιδιαμονής New Dream από τους νέους
«σωτήρες» που «θα ξεβρωμίσουν τον τόπο» - ο κόσμος τα λέει αλλιώς
συνδυάζοντας τον περιστερώνα με την γενετήσια πράξη αλλά ας μην το γράψω
θα ναι too much!- από τους «προστάτες της Πατρίδος της Θρησκείας και
της Οικογένειας», τι δεν καταλαβαίνεις;) Φυσικά δεν έμεινε πολύ στην
φυλακή. Όσο η Ελλάδα δεν μιλά (συστηματικά όμως) γι αυτήν την πλευρά
κρυβόμενη πίσω από την «μεγαλύτερη εθνική αντίσταση στην Ευρώπη», θα το
βρίσκει μπροστά της το νεοναζιστικό φαινόμενο, με τρόπο όμοιο με αυτόν
που γράφει ο Γάλλος Ψυχαναλυτής Tisseron μιλώντας για τα οικογενειακά
μυστικά που περνούν από γενιά σε γενιά στιγματίζοντας οικογένειες και
ανθρώπους.
Οι ίδιες μεγαλοαστικές οικογένειες (όχι οι μανάδες προφανώς;) σε μια
Ελλάδα που έχανε η μάνα το παιδί και το παιδί την μάνα τον αμόλησαν (δεν
ξέρω αν τον συγχώρεσαν) για να πετσοκόβει αριστερούς βεβαίως... Λες και
δεν είχε μοιραστεί ο πλανήτης στη Γιάλτα… λες κι έπρεπε να πριμοδοτείτε
από τους νικητές που είχαν την κύρια ευθύνη η λογική του άλλου
παρανοϊκού του Ζαχαριάδη… κι όπως ήταν και τότε –και
σήμερα…- η ελληνική πολιτική σκηνή δεν υπήρχε ένας διαιτητής να φωνάξει
«κόψτε το τώρα! Αλλιώς θα μακελευτούμε»… Αλλά γιατί να το πουν; Σάμπως
οι ηγετικές ομάδες θα μακελεύονταν;;… «Μεγάλος πόνος είχε πέσει στην
Ελλάδα./Τόσα κορμιά ριγμένα στα σαγόνια της θάλασσας στα σαγόνια της
γης∙/τόσες ψυχές δοσμένες στις μυλόπετρες, σαν το σιτάρι….»/Κι οι
ποταμοί φούσκωναν μες στη λάσπη το αίμα/…/Κι ο αδερφός μου;» θα γράψει ο
Σεφέρης αηδιασμένος από την καμαρίλα της Μέσης Ανατολής αλλά
απευχόμενος και τον ολοκληρωτισμό κάθε είδους.
Κι όμως, την ίδια στιγμή το πετσόκομμα μιας γενιάς στα ξερονήσια και
στα στρατόπεδα (ξόδεμα ανθρώπινου δυναμικού χειρότερο ίσως και από την
μετανάστευση, αφού μιλάμε για εξαιρετικά προσοντούχους ανθρώπους) δεν
σταματούσε στους κόλπους του εθνικιστικού κράτους αλλά (με διαφορετικές
φυσικά ποιότητες και σε διαφορετικές ποσότητες) επεκτάθηκε και στην
Σταλινική «αριστερά».
Αναφέρει η Χατζηβασιλείου: «Σύμφωνα με τα σταλινικά πρότυπα, τα οποία
ασπάζονταν απολύτως ο Ζαχαριάδης, το καθεστώς που δημιουργήθηκε στο
Μπούλκες ήταν αυταρχικό και αστυνομοκρατούμενο με κύριο στόχο την
προστασία από τους εχθρούς, εξωτερικούς και εσωτερικούς, και τον
εντοπισμό των «προδοτών». Η καχυποψία επικράτησε και οι αγωνιστές
παρακολουθούσαν ο ένας τον άλλο σε ένα ατέρμονο κυνήγι πρακτόρων, κατά
το οποίο σπιλώθηκαν άδικα πολλοί άδολοι αγωνιστές της εθνικής
αντίστασης.
Επικεφαλής ορίστηκε ένας άνθρωπος της ΟΠΛΑ, και ανιψιός του Ιωαννίδη,
ο Πεχτασίδης, ο οποίος αργότερα αποτέλεσε και ο ίδιος θύμα των
Σταλινικών διώξεων και δολοφονήθηκε από απεσταλμένο του Ζαχαριάδη. Στον
Πεχτασίδη ανατέθηκε να δημιουργήσει μία απολύτως ελεγχόμενη και
αστυνομοκρατούμενη οργάνωση, καθήκον στο οποίο ανταποκρίθηκε με απόλυτη
επιτυχία. Δημιούργησε μία πανίσχυρη αστυνομία και επιδόθηκε στο κυνήγι
των αντιφρονούντων με ανακρίσεις και βασανιστήρια.
Η πιο διεστραμμένη επινόηση άκρατου ολοκληρωτισμού υπήρξε η πεντάδα, η
οποία αποτέλεσε τον βασικό πυρήνα της κοινωνικής ζωής, κυρίως στις πιο
κρίσιμες ώρες της κομματικής επαγρύπνισης. Πέντε προσεχτικά επιλεγμένα
άτομα, δύο ύποπτα και τρία σίγουρα απαρτίζανε την πεντάδα,
παρακολουθούσαν ο καθένας τους άλλους και όφειλαν κόντρα σε κάθε νόμο
της ανθρώπινης φύσης να ζούνε και να κινούνται συνέχεια ομαδικά. Μαζί
και οι πέντε πήγαιναν στη δουλειά, μαζί επέστρεφαν περπατώντας πάντοτε
με την ίδια διάταξη στο πεζοδρόμιο, δηλαδή τα «ύποπτα» στοιχεία βάδιζαν
ανάμεσα στα «σίγουρα» ώστε να αποφευχθεί η πιθανότητα κάποιος «ύποπτος»
να μιλήσει σε κάποιον ανεπιθύμητο.
Μαζί και οι πέντε πήγαιναν παντού, μαζί είχαν οποιαδήποτε κοινωνική
επαφή, απαγορεύονταν κάποιος να συναντήσει κάποιον ατομικά, μαζί έτρωγαν
και μαζί κοιμόντουσαν. Ακόμη και τη νύχτα αν κάποιος ήθελε να πάει στο
μπάνιο έπρεπε να ξυπνήσει κάποιον από την πεντάδα για να τον συνοδεύσει.
Δεν υπήρχε κανένα περιθώριο ατομικής ζωής. Το άτομο δεν ήταν πλέον
ξεχωριστός άνθρωπος, γινόνταν μέλος μιας ομάδας, υπατάσσσονταν απολύτως
σε αυτήν και έχανε κάθε στοιχείο ατομικής ιδιαιτερότητας. Με αυτό τον
τρόπο ο έλεγχος πάνω στα μέλη της ομάδας ήταν απόλυτος και συνεχής και
τα «προβληματικά» μέλη της κοινότητας απομονώνονταν και αποκλείονταν από
κάθε επαφή».
Η κατάσταση εκτραχύνθηκε τόσο που (κάποια χρόνια μετά όπως συνηθίζει
το ΚΚΕ καθαρίζοντας νομίζει την «μπουγάδα») στα 1952 πάρθηκε
καταδικαστική απόφαση για τα φαινόμενα στο Μπούλκες. (Λίγο πριν τον
Χρουτσώφ, τόσο έντονη ήταν η κατάσταση, αλλά και τόσο γενναία η στάση
των κομματικών μελών στην περίπτωση αυτή εδώ που τα λέμε, στάση που δεν
παρουσιάζεται σε άλλους χώρους). Η απόφαση ανάμεσα σε άλλα αναφέρει:
«Το Μπούλκες δεν έγινε φυτώριο δημιουργίας στελεχών του αγώνα, αλλά
εστία αντικομματικής μόλυνσης και διαφθοράς. Η κομματική καθοδήγηση του
Μπούλκες, με επικεφαλής το Μ. Πεχτασίδη, εφάρμοζαν στρατοκρατικές
τραμπούκικες – αντικομματικές μεθόδους καθοδήγησης, μέθοδες αστυνομικές,
χαφιέδικες. Στο Μπούλκες επιβλήθηκε ένα καθεστώς φόβου, τρομοκρατίας,
χαφιεδισμού και φαυλοκρατίας. Δημιούργησαν στον κόσμο το αίσθημα της
επιφυλακτικότητας, καχυποψίας και χαφιεδοφοβίας. Καλλιέργησαν το πνεύμα
της δουλικότητας, της υποταγής και κολακείας. Κάθε προσπάθεια ελέγχου
και κριτικής χαρακτηρίζονταν εχθρική ενέργεια και επακολουθούσαν μέτρα
απομόνωσης, φτάνοντας μέχρι εγκλήματα σε βάρος αγωνιστών. Γι’ αυτές τους
τις πράξεις οι υπεύθυνοι έχουν κομματικές – πολιτικές και ποινικές
ευθύνες.» Έτσι, αντιγράφοντας την δική του απόφαση, απαντάμε σε όσους
όταν κάνουμε κριτική στο ΚΚΕ (που πολύ αυθαίρετα ταυτίζεται με το
κοινωνιστικό, το κομμουνιστικό κίνημα, ώστε να απονομιμοποιεί ως
ακροδεξιά και χαφιεδίστικη κάθε κριτική εναντίον του…) αρχίζουν να μας
χρεώνουν μέχρι και «ακροδεξιό παραλήρημα». (tooconvenient!)
Ο Άρης Αλεξάνδρου, μια από τις τραγικότερες φιγούρες των ελληνικών
γραμμάτων και της ελληνικής grassroot (πέρα από επίσημους κομματικούς
θώκους, «εκεί», στη βάση) πολιτικής σκηνής, περιέγραψε πολύ καλά στο Κιβώτιο τον
Σίσυφο του 20ου αιώνα: Δίνοντας του το πρόσωπο του ιδεολόγου αγωνιστή,
που κουβαλά ένα κιβώτιο αδειανό, μεταπλάθοντας το αδειανό πουκάμισο του
Σεφέρη. Εμπνεόμενος από την ελληνική τραγωδία αλλά και από την σοβιετική
τραγωδία (όπου λίγα χρόνια μετά την επανάσταση, στην αντεπανάσταση, η
συντριπτική πλειοψηφία των επαναστατών εκτελέστηκε για να καταλάβει τα
θερινά ανάκτορα μια δράκα που συνέχιζε την τσαρική απολυταρχία του
πατερούλη με νέο ένδυμα, κάτι που γίνεται και στην «δημοκρατική Ρωσία
του Πούτιν» κι ας μην βλέπουν τα λαλίστατα επί ΕΣΣΔ ΜΜΕ τα χιλιάδες
εγκλήματα που εξελίσσονται στο εσωτερικό της Ρωσίας) βάζει μια ομάδα
ανθρώπων να κουβαλούν ένα πολύτιμο κιβώτιο, πολύτιμο όσο κι ο κόσμος,
πολύτιμο όσο κι η ζωή. Πεθαίνουν ένας – ένας. Άνθρωποι, όπως εσείς κι
εγώ. όπως τα παιδιά σας ή όποια θεωρείται παιδιά σας. Στο τέλος το
κιβώτιο ανοίγει και είναι άδειο (άδειο τον Δία τους! Άδειο!) Ο
επικεφαλής είναι ο μόνος που διασώζεται και σε κατάσταση ημιπαραφροσύνης
στέκεται μπροστά στον ανακριτή θρηνώντας τους συντρόφους του αλλά και
κάτι ακόμη πιο σπαρακτικό. Την χαμένη ελπίδα, τον μάταιο θάνατο: Πέμπτη, 3 Οκτωβρίου 1949 Σύντροφε ανακριτά, λέω τώρα να αφηγηθώ τα γεγονότα της πορείας με
τη χρονολογική τους σειρά, δηλαδή το πότε πού και πώς ακριβώς
σκοτωθήκανε, ή αναγκάστηκαν να καταπιούνε το κυάνιο οι τριάντα τρεις της
ομάδας μας, μέχρι την ημέρα που απόμεινα ολομόναχος. (Δε μου φέρατε
καμιά αντίρρηση ως τα τώρα, δέχεστε, πάει να πει, ότι δεν πέφτω έξω
βεβαιώνοντας πως ξεκινήσαμε τελικά τριάντα τέσσερις, μετά την εκτέλεση
των πέντε, έτσι δεν είναι;) Ξανασκέφτηκα λοιπόν τα γεγονότα της πορείας, ομολογώ ωστόσο ότι θα
προτιμούσα να μου στείλετε μερικές ασφράγιστες κόλλες, για να μπορώ να
κρατάω σημειώσεις. Τολμώ να πω ότι η λύση που προτείνω συμφέρει και
εσάς, μια και θα μπορέσω να οργανώσω καλύτερα το υλικό μου και να βάλω
μια τάξη στις αναμνήσεις μου. Προσπάθησα να βάλω τάξη νοερώς, ξαγρύπνησα
ως αργά τη νύχτα, αποδείχτηκε όμως πως δεν είναι και τόσο εύκολο και
κυρίως μου πέρασε μια σκέψη που με τρόμαξε μπορώ να πω και άρχισε να μου
τριβελίζει το μυαλό, η σκέψη δηλαδή πως μόνο εγώ επέζησα και λοιπόν,
πώς θα μπορέσω να αποδείξω την αλήθεια των λεγομένων μου, μην έχοντας
κανέναν μάρτυρα; /…./ Κυριακή, 13 Οκτωβρίου 1949 Σύντροφε ανακριτά, αρχίζω να αναρωτιέμαι αν είσαστε πράγματι
σύντροφος. Ή μάλλον, αρχίζω να πιστεύω πως δεν είσαστε και σας το λέω
έξω απ' τα δόντια, αδιαφορώντας αν θα προκαλέσω την οργή σας. Επιτέλους,
ελάτε στη θέση μου, προσπαθήστε να δείτε την κατάσταση με τα δικά μου
μάτια και πέστε μου ύστερα αν έχω δίκιο να λέω ότι το πράγμα καταντάει
αφύσικο. …. Περνώντας από εικασία σε εικασία, μου πέρασε η σκέψη πως δεν
έχω να κάνω με σύντροφο – ναι, το ομολογώ, είναι μέρες τώρα που
υποπτεύτηκα πως η πόλη Κ μπορεί κάλλιστα να ξανάπεσε στα χέρια των
κυβερνητικών, γι’ αυτό το ήθελα το τραπέζι, σκέφτηκα να το βάλω πάνω στο
κλινάρι μου και να δω τη σημαία που κυματίζει στην πιο ψηλή πολεμίστρα
του Ενετικού Φρουρίου (ήθελα να διαπιστώσω αν είναι ακόμα η σημαία μας)
γιατί αν δεν είναι, γράφω μια κατάθεση που φτάνει στα χέρια του εχθρού.
Καταλαβαίνετε σε τι δύσκολη θέση με βάζετε; Το φυτό και ο ήλιος
Η θέση ήταν δυσβάσταχτα δύσκολη, η στάση του σιωπηλού ανακριτή με τα
ψυχρά μάτια χυδαία, αλλά ο αγώνας δεν ήταν μάταιος. Ο Όργουελ στο Πεθαίνοντας στην Καταλονία
εξηγεί γιατί τελικά δεν μετανόησε που πήγε και πολέμησε με τις διεθνείς
ταξιαρχίες στον Ισπανικό Εμφύλιο, παρά τις ήττες, παρά τον πόνο των
χαμένων νιάτων (ο ανθός του πλανήτη εκείνη την εποχή, όπως κι οι 33
–συμβολικά..- χαμένοι φύλακες του Κιβωτίου…) παρά τις προδοσίες: Οι
επιτυχημένοι, οι ενταγμένοι, γράφει, «οι ταλαντούχοι», αργά ή γρήγορα
εξαγοράζονται. Οι απόκληροι, μες στην βαρβαρότητα ή στα λάθη που τους
κλείνουν, (κι όντως δέστε την εύκολη, σεξιστική και ρατσιστική
κουλτούρα, ακριβώς αυτή την κουλτούρα που δεν ποδηγετεί μόνο η άκρα
δεξιά, αλλά εκμεταλλεύεται και η λαϊκή δεξιά) αργά ή γρήγορα, από την
ίδια τους την ανάγκη θυμίζουν το φυτό που για να παράξει χλωροφύλλη
στρέφει το πρόσωπο στο πρόσωπο του ήλιου… Η εμπειρία του σκοταδιού μέσα στο σπίτι μας (η στο σπίτι σας αν
προτιμάτε), η εμπειρία του άδειου κιβωτίου, αν φωτιστεί όπως και το
Πείραμα Μπούλκες (γιατί μονάχα όσοι κρίνουν το Μπούλκες μπορούν να
κρίνουν την Μακρόνησο, όπως και μονάχα όσοι επικρίνουν την Μακρόνησο
δικαιούνται να επικρίνουν το Μπούλκες, όλα τ’ άλλα καταντούν
πολιτικάντικη συνθηματολογία…) θα αποτελεί πολύτιμη παρακαταθήκη
ωριμότητας στην απολύτως αναγκαία προσπάθεια για έναν κόσμο που αν δεν
αλλάξει θα κατασπαραχθεί, σε έναν πλανήτη που αν δεν προστατευτεί θα
καταρρεύσει. Και θα σταθεί… «Αν είναι αλήθεια πως οι άνθρωποι δε θα
ξαναπιάσουν τον παλιό δόλο των θεών∙ αν είναι αλήθεια πως κάποιος άλλος
Τεύκρος, ύστερα από χρόνια,/ ή κάποιος άλλος Αίαντας ή Πρίαμος ή Εκάβη/ ή
κάποιος άγνωστος, ανώνυμος, που ωστόσο/ είδε ένα Σκάμαντρο να ξεχειλάει
κουφάρια,/ δεν το ‘χει μες στη μοίρα του ν’ ακούσει/μαντατοφόρους που
έρχουνται να πούνε/πως τόσος πόνος τόση ζωή/πήγαν στην άβυσσο/για ένα
πουκάμισο αδειανό για μιαν Ελένη» (Γ. Σεφέρης)
«Σμαράγδι» και «Ωκεανός»: Τα κατοικίδια μιας ρωμαϊκής οικογένειας που διασώθηκαν σε ψηφιδωτό
![Ψηφιδωτή παράσταση σκύλου από τη ρωμαϊκή έπαυλη του Αδραμυττίου, ο οποίος ταυτοποιείται μέσω επιγραφής με το όνομα «Ωκεανός». [Credit: AA]](https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiIUsJbZXg9dgRhouXf_HYtUzce3etnPKoArnt75cIZQjfVEWdWkKhryVxeAXlhiuo3XwiuGDKNcg11oz1yDqLxtJias-41OEXn34O3u-LzV3oDGk2QovjdjpY97o57y1358XGqpzLeTYF9uBieouZP4eq4tELI5ZThVbpATKcU9rHsuKYRnu97z8YILbo/w480-h640/Psifidoto_SkylosGata4.jpeg "Ψηφιδωτή παράσταση σκύλου από τη ρωμαϊκή έπαυλη του Αδραμυττίου, ο οποίος ταυτοποιείται μέσω επιγραφής με το όνομα «Ωκεανός». [Credit: AA]")
Ζοζέ Σαραμάγκου - Βικιπαίδεια
